Σκονοκαταιγίδα με φωτογενές Shelf cloud

Το μεσημέρι της 11/2, καταιγίδα εισέβαλλε στο λεκανοπέδιο από δυτικά εν μέσω σκόνης. Το shelf cloud που δημιουργήθηκε στο μπροστινό της μέρος ήταν όμορφο.

Το μετεώγραμμα από το WetterZentrale

Εντυπωσιακό παρήλιο

Από τα πιο έντονα και πολύχρωμα που έχω δει. Φωτογραφημένο με φακό 150 mm.

Πηγή: https://doudoulakis.blogspot.com/

Δεκάδες red sprites και 2 GhOSTs πάνω από τη γραμμή λαίλαπας στο Α. Αιγαίο

Πάνω από 60 red sprites (μαζί και 1 ghost) κατέγραψε η ομάδα μας το βράδυ που μας πέρασε (1/2), κοιτώντας πάνω από τη γραμμή καταιγίδων του ανατολικού Αιγαίου. 

Τι είναι τα red sprites; https://antisimvatikos.blogspot.com/2017/04/red-sprite.html

Ελληνική ομάδα καταγραφών red sprites και TLEs: https://antisimvatikos.blogspot.com/.../tles-greek...

Εντυπωσιακές καταγραφές έκαναν και ο Παναγιώτης Τσούρας, Θανάσης Παπαθανασίου, Αναστάσιος Παλαμίδας, Βασίλης Πηλιχός, και μπορείτε να βλέπετε καταγραφές τους και στα προφίλ τους!

Στις φωτογραφίες, ακολουθούν ορισμένες από τις καταγραφές από πλευράς μου. 

Και οι καταγραφές των GhOSTs. (Στον σύνδεσμο αυτόν, παίρνετε μια ιδέα του τι είναι τα GhOSTs. Ουσιαστικά ανακαλύφθηκαν το 2019 και εμφανίζονται ως πράσινες σκιές μετά από έντονα sprites, στην κορυφή τους.)

Περί 12/1/2021

Ένα ακόμη μάθημα η χθεσινή μέρα (12/1/2021). Από τη μία, οι πολύ θερμές, για Ιανουάριο, αέριες μάζες που προϋπήρξαν της διαταραχής. Kάτι αντίστοιχα ακραίο είχαμε να δούμε από το 2009-10 όπου τότε όμως δεν υπήρξε κάποια διαταραχή. Από την άλλη, μια Short Wave Trough που θα μας επηρέαζε κινούμενη από δυτικά προς ανατολικά κατά την διάρκεια της ημέρας (12/1) και το ψυχρό μέτωπο το οποίο θα περνούσε πάνω (και) από την Αττική τις μεσημβρινές ώρες (γύρω στις 2-3) με το κέντρο του χαμηλού να είναι πολύ κοντά.

Το προγνωστικό τεφίγραμμα για την περιοχή, αποκαλυπτικό. Εξαιρετική διάτμηση του ανέμου καθ'ύψος, τόσο σε ένταση όσο και σε κατεύθυνση, αρκετή διαθέσιμη ενέργεια, ξηρά μεσαία στρώματα, υψηλό EL με το μεγαλύτερο μέρος του νέφους πάνω από την ισόθερμη των -20 βαθμών Κελσίου, κ.α. 

Μάλιστα, η ραδιοβόληση που έγινε λίγο πριν την καταιγίδα, στο Ελληνικό, δεν δείχνει ότι κάτι απέκλινε από αυτά που είχαν προβλεφθεί.

Με SRH της τάξης των εκατοντάδων m^2/s^2, CAPE της τάξης των 1000 J/kg, LI -3.5 oC, TTI 53.7 oC και μικρό (αλλά "απαραίτητο" στη συνταγή για βίαια φαινόμενα) CIN χαμηλά, δεν υπήρχε περίπτωση κάποιος προγνώστης να μην δώσει την πιθανότητα για ισχυρή καταιγίδα με μεγάλο (διάμετρος άνω των 3 εκ.) χαλάζι κατά τόπους και ανεμοστρόβιλο. Μάλιστα, όσο αφορά το τελευταίο, στην παραπάνω ραδιοβόληση, βλέπετε πως το STP (Storm Tornado Parameter), που αποτελεί έναν πολύ "δυσκοίλιο" δείκτη, ο οποίος δύσκολα "ξεκολλά" από το 0*, είναι μη-μηδενικός με αυτά τα δεδομένα.

*Σε μια βάση δεδομένων με βάθος μισού αιώνα και ανάλυση εκατοντάδων ραδιοβολήσεων, το STP έχει υπάρξει μη-μηδενικό μόλις καμιά 20ριά φορές. Από τις πρόσφατες φορές που ήταν μη-μηδενικός και μπορεί να υπάρξει μια εποπτεία για το τι έγινε (π.χ. 9/11/2016, 27/3/2015, 4/10/2019, κ.α.) σε όλες πλην μίας (23/1/2019), σημειώθηκε σίφωνας ξηράς/θαλάσσης ή funnel και σε ορισμένες περιπτώσεις, παραπάνω από ένας.

Αυτό που αναμενόταν (τουλάχιστον από εμένα), ήταν να ενεργοποιηθεί η "μύτη" της γραμμής λαίλαπας, λίγο πάνω από την μαύρη γραμμή στον παρακάτω χάρτη των εκκενώσεων. Μια χούφτα εκκενώσεων εκεί, δείχνει πως αυτό, οριακά δεν συνέβη, με τη γραμμή να ενεργοποιείται βορειότερα τελικά και να έχουμε μια τυπική καταιγίδα με ελάχιστα ηλεκτρικά, πολύ μεγάλες σταγόνες στους παροδικούς όμβρους που σημειώθηκαν (δείγμα της αστάθειας), και ψιλό χαλάζι ανάμεσα σε αυτές κατά διαστήματα. Μια, πραγματικά, τροπική συμπεριφορά στα μέσα του Γενάρη.

Πηγή Χάρτη: LightningMaps.org
 

Ποιοι ήταν οι αστάθμητοι παράγοντες; Η πολλή σκόνη και ο θυελλώδης ΝΔ άνεμος στα ψηλότερα στρώματα. 

α) ΝΔ άνεμος. Δεν έχει χαρακτηριστεί τυχαία ο άνεμος του "όλα ή τίποτα" για την Αττική. Στο παρελθόν με αυτόν στα ψηλότερα στρώματα, έχουν υπάρξει εντυπωσιακές σαρωτικές καταιγίδες (π.χ. 26/1/2015) αλλά και το απόλυτο τίποτα. Στις 12/1, ο ΝΔ άνεμος στα ψηλότερα στρώματα συνδυαζόταν με ασθενή Ν/ΝΑ άνεμο στα χαμηλότερα. Η διαθέσιμη ενέργεια ήταν αρκετή αλλά ενδεχομένως να χρειαζόταν και άλλη δεδομένου ότι η ταχύτητα της καταιγίδας (βλέπε ραδιοβόληση παραπάνω) ήταν σχεδόν 50 κόμβοι (στις 5-10 μεγαλύτερες των τελευταίων 50 ετών στις διαθέσιμες ραδιοβολήσεις). Έτσι, φαίνεται πως αυτές οι ταχύτητες δεν άφησαν την "ουρά" της γραμμής λαίλαπας να προλάβει να οργανωθεί μπροστά μας. Αυτό, μπορούσε να το διαπιστώσει κάποιος και σε πραγματικό χρόνο από τη δορυφορική εικόνα, με τις όποιες καταιγίδες στο νότιο κομμάτι της γραμμής, να μοιάζουν με "μικρές εκρήξεις" αναπτυσσόμενες πολύ γρήγορα, αλλά να "σπρώχνονται" ταχύτατα προς τα ΒΑ και να σβήνουν το ίδιο γρήγορα.

β) Σκόνη. Ο ρόλος της σκόνης στις καταιγίδες, είναι αντικείμενο έρευνας. Η σκόνη, ενδεχομένως να λειτούργησε ανασταλτικά ως προς τη δημιουργία των μεγάλων χαλαζόκοκκων. Τα σωματίδια σκόνης, δρώντας ως πυρήνες συμπύκνωσης, ουσιαστικά μετέτρεψαν ένα νέφος που θα είχε λίγα και μεγάλα σταγονίδια σε ένα νέφος με πολλά μικρότερα.

Παραθέτω ένα μικρό βίντεο από την πιο κρίσιμη στιγμή για την εξέλιξη της χθεσινής καταιγίδας. Βλέπουμε τη "μύτη" της γραμμής, να προσπαθεί να οργανωθεί μέσα στον Σαρωνικό το μεσημέρι. Παρατηρήστε τον στροβιλισμό, το wall cloud και το funnel που υπάρχει εκεί (ενδεχομένως να έκανε touch down αλλά λόγω του φωτισμού από την πίσω πλευρά δεν είναι εύκολο να διαπιστωθεί). Αν αυτή προλάβαινε να οργανωθεί, τότε το αποτέλεσμα θα ήταν εντελώς διαφορετικό.

 --------------------------------------------------------------

Γραμμή λαίλαπας και red sprites.

Σε έναν, κατά τα άλλα ανοιξιάτικο, Ιανουάριο και «χειμώνα» ως τώρα, ένα ψυχρό μέτωπο διέσχισε τη χώρα μας από τα δυτικά προς τα ανατολικά από τις 3/1 το απόγευμα, 4/1 μεσημέρι ήταν Αθήνα και 5/1 ξημερώματα έφευγε προς Τουρκία.

Χαρακτηριστικά που είχε η γραμμή καταιγίδων στην Αθήνα, ήταν οι σφοδροί άνεμοι, το αρκετό (μικρής διαμέτρου όμως) χαλάζι στα δυτικά τμήματα του λεκανοπεδίου, οι μεγάλες ραγδαιότητες, ενώ "κόλλησε" για κάμποση ώρα στη δυτική Αττική το μεσημέρι η γραμμή. Το απόγευμα ωστόσο, μπήκε εντυπωσιακά και στο δυτικό τμήμα κυρίως, του πολεοδομικού συγκροτήματος και υπό το φως του ηλιοβασιλέματος στο υπόβαθρο, θύμιζε περισσότερο καλοκαιρινή καταιγίδα.

Η διαταραχή στο ισοβαρικό επίπεδο των 500 hPa από το https://www.weatheronline.co.uk/

Κάποια νέφη Kelvin-Helmholtz, το πρωί...

Κάποια πλάνα από τις καταιγίδες αργότερα...

Και ένας κεραυνός-κορδέλα (ribbon lightning) μαζί με 2πλο fireball στο έδαφος! Ο κεραυνός-κορδέλα σχηματίζεται όταν φυσά αρκούντως ισχυρός άνεμος ώστε, με απλά λόγια, τα φορτία (ή το κανάλι, όπως λέγεται) που "κλείνουν το κύκλωμα" ανάμεσα σε Γη και καταιγιδοφόρο νέφος, να προλάβουν να μετατοπιστούν ελαφρώς κατά τη διάρκεια του κεραυνού. Σε αυτήν την περίπτωση, αυτό που καταγράφεται (και φαίνεται και με γυμνό μάτι), είναι σαν να έχει "φωτοτυπίες" ο κεραυνός δίπλα του. Αυτό μπορεί να συμβεί, διότι το κύκλωμα "κλείνει" αρκετές φορές, παρόλο που το μάτι μας προλαβαίνει να δει, συνήθως, μόνο μια λάμψη.

Τον ίδιο κεραυνό συνέλαβε από πιο κοντά, ο Αλέξανδρος Φιλιππόπουλος. Τα fireballs είναι πίσω από το Ποικίλο από αυτήν την οπτική γωνία. 

Ο Χρήστος Παπασούλης βρισκόταν στο Χαϊδάρι και κατέγραψε την πυκνή βροχοκουρτίνα που ερχόταν κατά πάνω του...

Επίσης, κράτησε και τα γραφήματα με τους σταθμούς στο δυτικό λεκανοπέδιο, που είχαν τις μεγαλύτερες ραγδαιότητες (300-400+ mm/h). Αιγάλεω - Μενίδι - Νίκαια (Βώκος) κατά σειρά.

 

Εδώ ένα μικρό βίντεο-timelapse από την είσοδο της κύριας καταιγίδας, το απόγευμα στο δυτικό λεκανοπέδιο.

 

Red Sprites. Τουλάχιστον 4 φωτογράφοι - κυνηγοί καταιγίδων, κατέγραψαν red sprites με τις φωτογραφικές τους μηχανές (βλέπε ακόλουθους συνδέσμους για τις φωτογραφίες τους).

Βασίλης Μπαρμπίνης (Γεράνεια): https://www.facebook.com/vasilis.barbinis/posts/2097666703697963

Βασίλης Πηλιχός (Εύβοια): https://www.facebook.com/vitaspi/posts/10157989367133565

Μανώλης Θράβαλος – Meteographer (Σάμος): https://www.facebook.com/Meteographer/posts/1299355087105952

Χρήστος Ντουντουλάκης (Αθήνα - Ίδια τριάδα sprites με την τριάδα στην 1η φωτογραφία του Βασίλη Μπαρμπίνη): https://www.facebook.com/christos.doudoulakis/posts/10220639406589872

Η Ελληνική ομάδα καταγραφής Παροδικών φωτεινών συμβάντων (TLEs, Transient Luminous Events, όπως αναφέρονται στα Αγγλικά) της μέσης και ανώτερης ατμόσφαιρας, κυνηγά και καταγράφει τέτοια φαινόμενα εδώ και τουλάχιστον 6 έτη. Μπορείτε να δείτε όλες τις ελληνικές καταγραφές εδώ: https://antisimvatikos.blogspot.com/.../tles-greek...

Καταιγίδες Δεκεμβρίου

Μετά από έναν ξηρό και άνοστο Νοέμβρη, οι πρώτες 10 ημέρες του Δεκεμβρίου ξεκίνησαν με αρκετές καταιγίδες και νερά. 4, 7 και 10/12 είχαμε πρωινές καταιγίδες με όμορφα shelf clouds, whale's mouth (7/12) και κεραυνούς (4/12).

Κάποιες ενδεικτικές φωτογραφίες από 10/12...

Ξημέρωμα 7/12

Και το whale's mouth της ίδιας μέρας, από τον Αντώνη Λυρά...

Ένας από τους κεραυνούς στις 4/12, από τον Χρήστο Παπασούλη

Και μια άλως (σεληνιακή) μαζί με ένα απογευματινό παρήλιο στις 28/11

Red Sprites και GhOSTs! Δυο νύχτες με αναρίθμητες καταγραφές!

Πέρα από τις καταιγίδες, για δυο νύχτες (στις 12 και 15/10) εκμεταλλευτήκαμε τις γραμμές λαίλαπας στο Ιόνιο, για να τραβήξουμε sprites. Και στις δυο αυτές νύχτες αθροιστικά καταγράψαμε πάνω από 100 (εκατό) sprite events. Επίσης, 3 άτομα από την ομάδα μας, η Ανδριάνα Μπαλτουμα, ο Αντώνης Λυράς και ο Στέλιος Φουρτουλάκης, πήραν το «βάπτισμα του πυρός» συλλαμβάνοντας τα πρώτα τους sprites, ενώ η Ανδριάνα Μπαλτουμα γίνεται η 1η γυναίκα στη χώρα μας και όχι μόνο, που συλλαμβάνει αυτό το σπάνιο φαινόμενο.

Επίσης για 1^η φορά στη χώρα μας, η ομάδα μας καταγράφει και το πολύ σπάνιο και νέο GhOST (Green emission from Oxygen Sprite Tops) και μάλιστα 2 τέτοια events (από Παναγιώτη Τσούρα και Χρήστο Ντουντουλάκη).

Το GhOST είναι μια πολύ αμυδρή πράσινη αναλαμπή στις κορυφές πολύ έντονων sprites και ανακαλύφθηκε πολύ πρόσφατα (2019) ως φαινόμενο. Δεν μπορώ παρά να είμαι χαρούμενος που καταφέραμε να το συλλάβουμε τόσο γρήγορα και στη χώρα μας, ενώ προσβλέπουμε σε ακόμη καλύτερες και περισσότερες καταγραφές του! Η αμυδρή καταγραφή του, φαίνεται στις κορυφές του κεντρικού και αριστερού κόκκινου πυλώνα (από αυτούς που είναι μαζί σε τριάδα) και μοιάζει με μια αμυδρή πράσινη λάμψη που σβήνει με μια μικρή χρονική καθυστέρηση μετά τα sprites. Το βίντεο επαναλαμβάνεται πολλές φορές, ώστε να μπορέσει το μάτι να δει αυτό το αμυδρό φαινόμενο.

Το GhOST αυτό, έχει συλλάβει ο Παναγιώτης Τσούρας, από το ίδιο sprite event, εδώ: 

Παρακάτω, δίνω φωτογραφίες από τα μεγαλύτερα/καλύτερα (οι συννεφιασμένες είναι από τις 12/10, οι άλλες από 15/10, όπου και οι καταιγιδοπυρήνες ήταν πιο μακριά, οπότε το φαινόμενο καταγράφηκε πιο χαμηλά στον ορίζοντα).

 

Και εδώ ένα σύντομο βίντεο με τα καλύτερα sprites από τις δυο αυτές νύχτες! Να τονίσω ότι απαγορεύεται η αναπαραγωγή του χωρίς άδεια. Επιτρέπεται μόνο ο διαμοιρασμός μέσω του youtube.

Τέλος, εδώ ένα βίντεο με την καταγραφή των παραγόμενων ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων από τα sprites, όπως το κατέγραψε ο Παναγιώτης Τσούρας, από τη Λιβαδειά. 

 

 

1)  Τι είναι τα red sprites (το άρθρο αυτό βελτιώνεται διαρκώς): https://antisimvatikos.blogspot.com/2017/04/red-sprite.html

2) Ελληνική ομάδα Red Sprites και TLEs (με ανανεωμένο τον πίνακα και περισσότερες πληροφορίες): https://antisimvatikos.blogspot.com/2019/05/tles-greek-archive-of-tles.html

3) Τι είναι τα GhOSTs: https://youtu.be/15Rdfz1UPJk