3/2/19

Προστασία από τους κεραυνούς!


Φωτογραφία από κεραυνό σε κατοικημένη περιοχή

------------------------------------------------------------------------------

Μεγάλο τμήμα του παρόντος άρθρου, μαζί με πάρα πολλά άλλα ενδιαφέροντα άρθρα γνώσης, μπορείτε να το βρείτε στον 1ο τόμο του μεγάλου τρίτομου επιστημονικού έργου για όλους, «Τα φυσικά φαινόμενα και η επιστημονική ερμηνεία τους», του Χρήστου Γ. Ντουντουλάκη, από τις εκδόσεις Οσελότος.

------------------------------------------------------------------------------

Πως μπορούμε να προστατευτούμε από τους κεραυνούς;

------------------------------------------------------------------------------

Το παρόν άρθρο και η μεταφορά υλικού από το παραπάνω βιβλίο, εδώ σε αυτή την επιστημονική και κυρίως καιρική σελίδα, κρίνεται σκόπιμο και αναγκαίο, καθώς όλο και περισσότεροι φωτογράφοι βγαίνουν να συλλάβουν στιγμές εν ώρα καταιγίδας, χωρίς να έχουν την απαραίτητη εμπειρία ή επίγνωση του κινδύνου στον οποίο θέτουν τον εαυτό τους! Να έχετε πάντα κατά νου ότι είστε σε μεγαλύτερο κίνδυνο από όσο μπορείτε να υπολογίσετε! Με αυτό κατά νου, πάντα, προχωράμε στους κανόνες προστασίας.

------------------------------------------------------------------------------

Αν βρεθεί κάποιος στην εξοχή εν ώρα καταιγίδας και δεν υπάρχει κάποια ασφαλής περιοχή - κτήριο εκεί κοντά, το αυτοκίνητο είναι μια πολύ καλή λύση για προστασία, αρκεί ο επιβάτης να μην ακουμπά τα μεταλλικά μέρη του αμαξώματος, τις συσκευές και να έχει τις πόρτες και τα παράθυρα κλειστά! Το αγώγιμο αμάξωμα του αυτοκινήτου δρα ως κλωβός Faraday, εξουδετερώνοντας το ηλεκτρικό πεδίο στο εσωτερικό του. Εννοείται πως τα αμάξια με μη-αγώγιμη οροφή (όπως τα cabrio, κ.λπ.), δεν προσφέρουν καμία προστασία.

Αρχή λειτουργίας κλωβού Faraday

Το φορτίο από τον κεραυνό, διοχετεύεται μέσω του αμαξώματος στο έδαφος.

Αποφεύγετε αυστηρά να είστε σε ανοιχτούς χώρους όπου θα αποτελείτε το ψηλότερο αντικείμενο σε αυτούς ή ένα από τα ψηλότερα ή να βρίσκεστε κοντά σε τέτοια αντικείμενα (π.χ. λάμπες φωτισμού, μεμονωμένα δέντρα, στύλους ηλεκτρισμού, αγώγιμους - μεταλλικούς φράκτες), μέσα στη θάλασσα, σε βάρκα, κάτω από δέντρα, σε ψηλά σημεία ή σε μικρές μη-μεταλλικές κατασκευές που βρίσκονται απομονωμένες. Το συντριπτικό ποσοστό απωλειών λόγω κεραυνού, έχει συμβεί με αυτούς τους τρόπους.

Κεραυνός σε δέντρο. Ένας καλός λόγος για να μην αναζητάτε προστασία κάτω από δέντρα εν ώρα καταιγίδας. Αυτή η εντυπωσιακή φωτογραφία, στο όρος Αιγάλεω, είναι ευγενική προσφορά του Χρήστου Παπασούλη.

Εάν βλέπετε ήδη κεραυνούς ή ακούτε βροντές, τότε θα πρέπει να αναζητήσετε καταφύγιο άμεσα! Η καλύτερη προστασία είναι η πρόληψη.

Προφανώς, θα πρέπει να αποφύγετε τη μετακίνηση με μηχανή ή άλλο μέσο στο οποίο θα είστε ακάλυπτοι (π.χ. ποδήλατο) εν ώρα καταιγίδας.

Γενικότερα, ένας κεραυνός δεν είναι απόλυτο ότι θα χτυπήσει το υψηλότερο αντικείμενο σε μια περιοχή, όμως αυτό συγκεντρώνει τις μεγαλύτερες πιθανότητες. Ο αναγνώστης ας έχει υπόψη του πάντως ότι ρόλο παίζουν και άλλες παράμετροι όπως π.χ., η αγωγιμότητα του εδάφους. Αν είστε σε ανοιχτό χώρο και διατρέχετε άμεσο κίνδυνο κεραυνοβόλησης, αποφύγετε να ξαπλώσετε στο έδαφος, ωστόσο φροντίστε να μείνετε όσο γίνεται χαμηλότερα, με λυγισμένα τα γόνατα και το κεφάλι χαμηλά, ανάμεσα σε αυτά.

Το καλύτερο καταφύγιο είναι κατοικημένα, μεγάλα κτήρια (με αλεξικέραυνο ακόμη καλύτερα) ή μεγάλες κατασκευές (από οπλισμένο σκυρόδεμα κατά προτίμηση). Μπορείτε να βγείτε από αυτά, τουλάχιστον 30' μετά το τελευταίο μπουμπουνητό. Αν αυτό σας φαίνεται υπερβολικό, τότε θα πρέπει να γνωρίζετε πως, τα περισσότερα θανατηφόρα κεραυνικά πλήγματα συνέβησαν σε ανθρώπους που βγήκαν από το προστατευμένο μέρος που βρίσκονταν, νωρίτερα από ότι έπρεπε (περισσότερα για αυτό, θα δείτε και παρακάτω).

Ωστόσο, ακόμη και μέσα σε αυτή τη κατασκευή θα πρέπει να αποφεύγονται οι πρίζες και η οποιαδήποτε επαφή με αυτές (μέσω τηλεφώνου ή ηλεκτρικών/ηλεκτρονικών συσκευών τις οποίες για να προστατέψετε, πρέπει να τις βγάλετε από τη πρίζα, από πριν), όπως επίσης και οτιδήποτε άγει τον ηλεκτρισμό, δηλαδή οτιδήποτε μεταλλικό σε επαφή με τον τοίχο, όπως σωλήνες/καλώδια ή νερό στις βρύσες. Καλό θα είναι να υπάρχει απόσταση και από τα παράθυρα, τα οποία θα πρέπει να είναι κλειστά. Προτιμάτε τα εσωτερικά δωμάτια του σπιτιού. Έχουν καταγραφεί απώλειες εν ώρα καταιγίδας, στη κουζίνα και στο μπάνιο από χρήση τρεχούμενου νερού, όπως και δίπλα από ανοιχτά παράθυρα.

Αν βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο και αντιληφθείτε καταιγίδα να πλησιάζει, αναζητήστε καταφύγιο άμεσα χωρίς καμία χρονοτριβή! Πολλοί τραυματισμοί και θάνατοι οφείλονται στην ολιγωρία ή την υπερβολική σιγουριά. Γενικότερα, όταν υπάρχουν προγραμματισμένες δραστηριότητες σε εξωτερικό χώρο, είναι απαραίτητο να συμβουλεύεστε τα δελτία καιρού του μόνου επίσημου φορέα για τη πρόγνωση του καιρού στη χώρα μας (δηλαδή της ΕΜΥ), τα τυχόν έκτακτα δελτία επικίνδυνων καιρικών φαινομένων που αυτός εκδίδει αλλά και να παρατηρείτε τον καιρό γύρω σας για σημάδια απότομης αλλαγής.

Αν τα μαλλιά τα δικά σας ή φίλων σας στέκονται όρθια (συμβαίνει λόγω άπωσης ομόσημων φορτίων που θα έχουν «πλημμυρίσει» τη περιοχή και το σώμα σας εκείνη τη στιγμή) ή ακούγεται μία χαμηλής έντασης βοή ή νιώθετε κνησμό χωρίς ιδιαίτερη αιτία ή ακούγονται «σπινθηρισμοί» (ιδιαίτερα αν υπάρχουν κεραίες στη περιοχή, οι ήχοι αυτοί είναι εντονότεροι) ή άλλοι παράξενοι ήχοι, τότε ο κίνδυνος είναι άμεσος και ο κεραυνός αναμένεται να πέσει στη περιοχή ή και πάνω σας σχεδόν άμεσα! Βλέπε και ακόλουθη φωτογραφία.

Πηγή: NOAA. Δευτερόλεπτα μετά τη λήψη της φωτογραφίας αυτής, υπήρξε κεραυνοβόληση στο σημείο που βρισκόταν η παρέα. Ευτυχώς δεν υπήρξε νεκρός, ωστόσο δυο από τα παιδιά της παρέας τραυματίστηκαν πολύ σοβαρά.

Ένα ακόμη φαινόμενο που μπορεί να παρατηρηθεί, δευτερόλεπτα πριν το χτύπημα κεραυνού σε μια περιοχή, είναι μια συνεχής αμυδρή ιώδης-μπλε λάμψη ή φως, σε διάφορα μεταλλικά, κυρίως αιχμηρά, αντικείμενα στην περιοχή. Λέγεται και St. Elmo's fire και προκαλείται από την μεγάλη ένταση που έχει αποκτήσει το ηλεκτρικό πεδίο στη περιοχή, πριν το κεραυνικό πλήγμα.

Αποφόρτιση κορώνας, όπως αποκαλείται, σε γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος. Μοιάζει πολύ με το φαινόμενο St. Elmo's fire. Φωτογραφία: "Nitromethane" μέσω Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Αν κάποιος έχει χτυπηθεί από κεραυνό, μην διστάσετε να του προσφέρετε τις πρώτες βοήθειες, αφού πρώτα τον τοποθετήσετε σε ασφαλές μέρος και καλέσετε άμεσα βοήθεια, καθώς δεν διατηρεί ηλεκτρικό φορτίο μετά το χτύπημα. Αν ξέρετε CPR (καρδιοαναπνευστική ανάνηψη), προσφέρετε την άμεσα εφόσον χρειαστεί (ελέγξτε αν έχει παλμό)! Υπάρχουν περιπτώσεις που, άνθρωποι οι οποίοι χτυπήθηκαν από κεραυνό και έπεσαν αναίσθητοι, κατέληξαν επειδή δεν κατάφεραν να λάβουν άμεσα την απαραίτητη ιατρική φροντίδα!

Η πρόταση «ο κεραυνός δεν χτυπά ποτέ δύο φορές στο ίδιο σημείο» αποτελεί επικίνδυνο μύθο.

Επίσης, οι μπότες/σόλες/παπούτσια από μη-αγώγιμο υλικό, δεν προσφέρουν καμία προστασία παρά ό,τι αντίθετο φημολογείται.

Το κινητό εν λειτουργία, επίσης, δεν αυξάνει τον κίνδυνο να πληγούμε από κεραυνό, καθώς ο ρόλος της μη-ιονίζουσας πολυκατευθυντικής ακτινοβολίας ραδιοκυμάτων, η οποία «συνδέει» το κινητό με την τοπική κεραία κινητής τηλεφωνίας, είναι ανύπαρκτος σε σχέση με τις τεράστιες κατανομές φορτίου ανάμεσα στη Γη και το καταιγιδοφόρο νέφος.

Ακόμη και όταν ο καιρός είναι βαρύς με πολύωρη βροχή και χαμηλά νέφη, χωρίς κεραυνούς, είναι πολύ επικίνδυνο να βρισκόμαστε εκτεθειμένοι, καθώς έχουν καταγραφεί κεραυνοβολήσεις από μεμονωμένους κεραυνούς σε τέτοιες περιπτώσεις, παρ’όλη την απουσία κεραυνών επί ώρες πριν.


Πέρα από τους γενικούς αυτούς κανόνες προστασίας, υπάρχουν κάποιοι ακόμη που αφορούν ιδιαίτερα τους κυνηγούς καταιγίδων:

Αν παρατηρείτε μία καταιγίδα που κρίνετε ότι βρίσκεται σε ασφαλή απόσταση από εσάς, προσέχετε πάντα μήπως υπάρχει και κάποιος άλλος πυρήνας που τυχόν αναπτύσσεται πολύ κοντά σας ή ακόμη και από πάνω σας! Αυτοί είναι οι πλέον επικίνδυνοι, καθώς πολλές φορές είναι «σιωπηλοί» και η πρώτη εκκένωση με την οποία θα κάνουν αισθητή τη παρουσία τους, μπορεί να είναι ακόμη και πάνω σας!

Μεγάλη προσοχή σε χαλαζόκοκκους που πέφτουν μεμονωμένοι με ελάχιστη ή καθόλου βροχή. Συνήθως συνοδεύονται από κεραυνούς στο ίδιο σημείο! (Αυτό αναφέρεται διότι διάφοροι, όταν βλέπουν χαλαζόκοκκους, σπεύδουν να τους πιάσουν για φωτογραφία, αγνοώντας την επικινδυνότητα).

Σε αυτό το βίντεο, στη χρονική στιγμή 1:13 (ο σύνδεσμος οδηγεί αυτόματα σε εκείνο το χρονικό σημείο), προσέξτε που βρίσκεται ο πυρήνας της καταιγίδας και πόσο κοντά σε εμένα (και μακριά από τον πυρήνα) σκάει ο διπλός κεραυνός. Επρόκειτο για ένα supercell, που λίγο νωρίτερα είχε δώσει σίφωνα ξηράς. Εδώ το βλέπουμε καθώς φεύγει και στη πίσω πλευρά του σημειώνονται κεραυνοί «bolt from the blue», το επικίνδυνο χαρακτηριστικό των οποίων, είναι ότι μπορούν να χτυπήσουν αρκετά χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο της καταιγίδας ή αυτό που νομίζουμε/θεωρούμε ως κέντρο, οπτικά.

Παρόλο που η καταιγίδα έχει φύγει πίσω μου (βορειοανατολικά) και ήδη βλέπω το ηλιοβασίλεμα μέσα από την ασθενή βροχή που σταδιακά βαίνει προς παύση, ένας κεραυνός από το πίσω μέρος της καταιγίδας σκάει ακριβώς μπροστά μου, χαρίζοντας αυτό το εντυπωσιακό αλλά και συνάμα ενδεικτικό της επικινδυνότητας, πλάνο. Αυτός είναι ένας καλός λόγος για να μην βιαστεί να βγει κάποιος από το σπίτι, νομίζοντας ότι έχει περάσει ο κίνδυνος. Αυτό, δεν είναι το μοναδικό τέτοιο περιστατικό που έχω δει μπροστά μου, αλλά το μοναδικό που κατάφερα να καταγράψω.

Κοιτάξτε πόσο μακριά και πόσο απρόβλεπτα μπορεί να χτυπήσει ένας κεραυνός, στις επόμενες φωτογραφίες.

Φωτογραφία κεραυνού τύπου «bolt from the blue» στον Σαρωνικό κόλπο, από τον Δημήτρη Σαγιάκο.

Φωτογραφία κεραυνού τύπου «bolt from the blue» φωτογραφημένη από το Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών, από τον Αλέξανδρο Φιλιππόπουλο.

Φωτογραφία κεραυνού τύπου «bolt from the blue» στην Αθήνα, ενώ το κέντρο της καταιγίδας είναι προς τη Σαλαμίνα, από τον Χρήστο Γ. Ντουντουλάκη.

Δείτε αυτόν τον κεραυνό, από τον Χρήστο Γ. Ντουντουλάκη. Αυτό είναι το τελείωμα του. Θα εκπλαγείτε, στην επόμενη φωτογραφία, αν δείτε από που ξεκίνησε.

Εδώ φαίνεται από πόσο μακριά ξεκίνησε! Φωτογραφία από τον Δημήτρη Σαγιάκο.

Αν βρίσκεστε κάτω από μη-αγώγιμο (π.χ. ξύλινο) στέγαστρο, ΔΕΝ είστε ασφαλείς! Τις μη-αγώγιμες κατασκευές (π.χ. τέντες, κιόσκια, σκηνές κ.λπ.), ένας κεραυνός μπορεί να τις διαλύσει με ευκολία, καταφέρνοντας θανατηφόρο πλήγμα σε ό,τι βρίσκεται κάτω από αυτές! Έχουν καταγραφεί αρκετοί θάνατοι από κεραυνοβολήσεις σε τέτοιες πρόχειρες κατασκευές.

Αν βρίσκεστε σε κοιλώματα βράχων ή μικρά σπήλαια, θεωρώντας ότι είστε προστατευμένοι, τότε, επίσης, ΔΕΝ είστε ασφαλείς! Η ακόλουθη φωτογραφία θα σας πείσει. Το ηλεκτρικό φορτίο από τον κεραυνό, είναι τεράστιο και μπορεί να διαδοθεί στο έδαφος, πιο μακριά από όσο νομίζετε.

Φωτογραφία: Michael Trofimov.

Τέλος, κάποια πολύ σύντομα και απλά infographics περί προστασίας από τους κεραυνούς...


------------------------------------------------------------------------------

Χρήσιμοι σύνδεσμοι


Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία

Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας

Meteoalarm

BlitzOrtung (Χάρτης ηλεκτρικών εκκενώσεων σε πραγματικό χρόνο)


Πιο εξειδικευμένοι σύνδεσμοι παρακολούθησης καιρού

------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------

Δεν υπάρχουν σχόλια: