Ιστορική κακοκαιρία για Ιούλιο

Τελευταία ανανέωση άρθρου: 27.07.2026, 22:10

 

Υπερκύτταρο με funnel, χαλαζοπυρήνα και κεραυνό, πάνω από την Αθήνα, το απόγευμα στις 24.07.2026.

----------------------------------------------------------------------------------- 

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουμε χρησιμοποιήσει τον όρο "ιστορική" για μια κακοκαιρία (ή καύσωνα) τα τελευταία χρόνια, αλλά έχουμε λόγους και μιλάμε με δεδομένα. Από την άλλη, το αίτιο για αυτά ίσως θα έπρεπε να αναζητηθεί στην κλιματική αλλαγή (π.χ. ένας χαλαρωμένος πολικός στρόβιλος με LWTs ("αυλώνες") οι οποίες δίνουν σφοδρές κακοκαιρίες όπου τύχει και χτυπήσουν, ιδιαίτερα σε έναν ολοένα θερμότερο πλανήτη). Ο συνδυασμός καυσώνων που τους διαδέχονται ισχυρές κακοκαιρίες εμφανίζεται συχνότερα.

Κάτι ανάλογο συνέβη και στη χώρα μας στις 24/7 από το πρωί μέχρι και τη νύχτα, καθώς μια LWT διέσχισε την επικράτεια από ΒΔ προς ΝΑ εισχωρώντας παράλληλα βαθύτερα. Αυτό, από μόνο του, δεν είναι ασυνήθιστο, καθώς κακοκαιρίες ακόμη και τον Ιούλιο, είχαμε και στο παρελθόν, και μάλιστα περισσότερες. Αυτό που είναι ασυνήθιστο είναι το καταγεγραμμένο γεγονός ότι συχνά πάμε από το ένα άκρο (καύσωνας με κοκτέηλ υψηλών θερμοκρασιών και υγρασίας στο οριακό στρώμα) στο άλλο (το προηγούμενο κοκτέηλ τροφοδοτεί τη διαταραχή που περνά πάνω από τη χώρα μας, οδηγώντας σε πολύ ισχυρότερα φαινόμενα πολύ συχνότερα από ό,τι στο παρελθόν).

Επίσης, εδώ υπάρχει και κάτι άλλο ασυνήθιστο. Αν δούμε τις πιο πρόσφατες ισχυρές κακοκαιρίες του Ιουλίου (και αναφέρομαι στις 8/7/2002 με πλημμύρες και 91 mm στο Θησείο, 27/7/2002 με σίφωνες σε ξηρά και θάλασσα στην Αθήνα και τα Σπάτα, 19/7/2014 με 70 mm τοπικά στο κέντρο, π.χ. στο Παγκράτι και πλημμύρες, και φυσικά 26 και 29/7/2018 με 100 mm τοπικά, π.χ. στα Βριλήσσια και το σαρωτικό downburst το μεσημέρι στη 2η περίπτωση), θα παρατηρήσουμε ότι έχουμε ψυχρές λίμνες και μάλιστα ρηχές, εκτός από την περίπτωση στις 27/7/2002 όπου είναι βαθιά και στις 19/7/2014 όπου έχουμε κάτι σαν εξασθενημένη SWT.

Πηγή: Meteociel.

Δείτε τώρα τη διαταραχή που μας επηρέασε στις 24/7, πρωί - μεσημέρι και απόγευμα:

Ένας "χειμερινής υφής" αυλώνας με πολύ χαμηλά γεωδυναμικά για την εποχή και θερμοκρασίες στα 500 hPa, κοντά στους -14 με -15 βαθμούς Κελσίου*, κάτι που δεν είδαμε (για την Αθήνα, με βάση τα δεδομένα ραδιοβόλησης) ούτε στη βαθιά λίμνη στις 27/7/2002. Για τον Ιούλιο και κυρίως μέσα με τέλη Ιουλίου, έχουμε δει ισχυρές καταιγίδες με ρηχές λίμνες και με θερμοκρασίες κοντά στο -8 με -12 στα 500 hPa. Όταν λοιπόν οι προγνωστικοί χάρτες δίνουν μια LWT (αυλώνας) με "μύτη" προς τη χώρα μας η οποία την σαρώνει (θετικός στροβιλισμός από ΒΔ προς ΝΑ - βλέπε Ιόνιο, Ζάκυνθο το πρωί στις 24/7) από ΒΔ προς ΝΑ με θερμοκρασία κοντά στους -15 στο ισοβαρικό επίπεδο των 500 hPa (θερμο-δυναμικό αίτιο εντυπωσιακό για τέτοια εποχή), τότε περιμένεις τα πάντα (σίφωνες, χαλάζι, υπερκύτταρα, πλημμύρες, σφοδρότατους ανέμους με καταστροφές) και έγιναν τα πάντα, ευτυχώς όμως χωρίς θύματα. 

 

*Η θερμοκρασία αυτή είναι εκτίμηση βάσει της πρόγνωσης των μοντέλων λίγες ώρες πριν την καταιγίδα, καθώς η χώρα μας πρακτικά δεν διαθέτει μετεωρολογική υπηρεσία που κάνει ραδιοβολήσεις ή παρέχει τέτοιου είδους δεδομένα. Σε μια ιστορική μέρα για τον Ιούλιο, ένα μάθημα μετεωρολογίας, κάτι που γνωρίζαμε ότι θα γίνει εδώ και πολλές μέρες, καταφέραμε να μην έχουμε ούτε μία χρήσιμη ραδιοβόληση. Ελπίζουμε στο μέλλον, να αποκτήσουμε μια Μ.Υ. η οποία να μπορεί να παρέχει τουλάχιστον τα βασικά, αυτά που παρείχε πριν 20 χρόνια για παράδειγμα, για να ξεκινήσουμε από τα εύκολα. 

Τονίζω λίγο παραπάνω τη διαφορά ανάμεσα σε μια αποκομμένη λίμνη και έναν αυλώνα, διότι το trade off ανάμεσα στα δυο είναι (γενικά και όχι απόλυτα) ότι ο αυλώνας είναι πιο σύντομος από τη λίμνη αλλά συνοδεύεται από σφοδρότερα φαινόμενα κατά κανόνα.

Είναι αυτό ιστορικό; Σίγουρα είναι πολύ σπάνιο. Από μόνο του αυτό το set up είναι σπανιότερο από το 99,5% των περιπτώσεων και τοπικά ίσως να αποτελεί ρεκόρ.

Πηγή: https://polarwx.com.

Το υπερκύτταρο που απασχόλησε την Αθήνα το απόγευμα στις 24/7 (ή αυτό που κάποιοι θα αναφέρουν ως "καταιγίδα με χαρακτηριστικά υπερκυττάρου") από όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής και από φωτογραφίες και από βίντεο αλλά και από την συνολική εικόνα, είχε funnel και έκανε τουλάχιστον 2 απόπειρες για σιφώνι, μία προς το Ποικίλο (πίσω και μπροστά, ενώ πίσω φαίνεται να ακουμπά έδαφος όπως θα δείτε και σε βίντεο παρακάτω στο άρθρο), και μία στον λόφο του Στρέφη. Εκτιμάται βάσει των οπτικών παρατηρήσεων ότι κατάφερε έστω και για λίγο, να ακουμπήσει στο έδαφος και στις δυο περιπτώσεις. Αυτό φαίνεται τόσο στις φωτογραφίες, όσο και στα βίντεο που παραθέτω παρακάτω. Το ραντάρ του ΕΑΑ έχει καταγράψει κάτι που μοιάζει με hook echo (όταν ανέβουν τα δεδομένα, θα διαμοιραστεί και εδώ η εικόνα), ενώ αν είχαμε και Doppler radar θα βοηθούσε πολύ.

 

Στην περίπτωση του Ποικίλου, to funnel φαίνεται να κατεβαίνει κάτω από τα 300-400 m. Πολλές κάμερες το έχουν καταγράψει (βλέπε και βίντεο παρακάτω), ωστόσο μέχρι στιγμής, η πιο καθαρή εικόνα που κατάφερα να έχω, είναι αυτή. Παρακάτω είναι πρακτικά αδύνατο να διακρίνει κάποιος τι γίνεται. Πιθανόν να ακούμπησε και εκεί, εφόσον κατάφερε να σηκώσει κονιορτό στον λόφο του Στρέφη αργότερα, ενώ το συμπύκνωμα δεν ήταν τόσο μεγάλο όσο στο Ποικίλο.

 

 

Ακολουθεί το προγνωστικό τεφίγραμμα του ICON για την Αθήνα, λίγο πριν την κακοκαιρία. Παρατηρήστε την τροφοδοσία χαμηλά με υγρασία (ΝΑ άνεμος ασθενής), το ΒΔ storm direction (280-295 μοίρες έδινε το GFS για το επίμαχο 6ωρο), τα σχετικά ξηρά μεσαία στρώματα που αποτελούν ευνοϊκό παράγοντα για χαλάζι και για κεραυνούς (όπως και είχαμε), και φυσικά την μεγάλη διαθέσιμη ενέργεια.

Πηγή: https://meteologix.com/gr.

Οι χάρτες των μετώπων από το Met Office για πρωί, μεσημέρι και απόγευμα στις 24/7.

Πηγή: https://www.metoffice.gov.uk/.

Το πρωινό υπερκύτταρο στο Ιόνιο, κοντά στη Ζάκυνθο.

Πηγή: https://meteologix.com/gr.

Κορυφές νεφών πάνω από τα 14 km βάσει EUMETSAT με ελάχιστη τιμή θερμοκρασίας στην κορυφή των νεφών στους -64 βαθμούς Κελσίου.

Πηγή: https://view.eumetsat.int/productviewer?v=default.

Το απογευματινό υπερκύτταρο στην ανατολική Στερεά και την Αττική. 

 

Πηγή: https://meteologix.com/gr.

Κορυφές νεφών κοντά στα 12 km βάσει EUMETSAT με ελάχιστη τιμή θερμοκρασίας στην κορυφή των νεφών στους -47 βαθμούς Κελσίου εκείνη την ώρα.

Πηγή: https://view.eumetsat.int/productviewer?v=default.

Χάρτης ηλεκτρικών εκκενώσεων στη χώρα μας για τις 24/7.

Πηγή: https://www.meteo.gr/article_view.cfm?entryID=4241.

Χάρτες ηλεκτρικών εκκενώσεων για Ελλάδα και Αττική, με δεδομένα από τον δορυφόρο MTG όπως τους επιμελήθηκε ο  Χρήστος Παπασούλης. 

Διαγράμματα πρόγνωσης για θερμοκρασία και υετό από GFS, ECMWF και AIFS, λίγες ώρες πριν την κακοκαιρία.

Οι αποκλίσεις στην επιφανειακή θερμοκρασία της θάλασσας, μία μέρα πριν την κακοκαίρια. Όλες σχεδόν είναι θετικές και η θερμοκρασία ήταν στους 29-31 (!) βαθμούς στο Ιόνιο και στους 28 (!) στον Σαρωνικό.

 

==========================================================

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ

==========================================================

Η κακοκαιρία ξεκίνησε από το Ιόνιο και τη Ζάκυνθο και ο Γιάννης Μάνεσης ήταν παρών να καταγράψει το υπερκύτταρο!

 

 

Στη συνέχεια, τη σκυτάλη πήρε η Θεσσαλία και η ανατολική Στερεά. 

 

Φωτογραφία από τη Χαλκίδα, από τον Θάνο Σταματόπουλο.  

 

Φωτογραφίες από την Αθήνα, από τον Χρήστο Ντουντουλάκη.

 

Οι μακρινοί κεραυνοί πλησιάζουν και πληθαίνουν από τα βορειοδυτικά.

 

Η είσοδος.

 

Ηλεκτρικά τόξα, σε καλώδια ή μετασχηματιστές από τις σφοδρές ριπές.

 

Ακολουθούν φωτογραφίες από το Χαϊδάρι, από τον Χρήστο Παπασούλη.

 

Ακολουθεί βίντεο από την κάμερα του Χρήστου Παπασούλη στο Χαϊδάρι.

 

 

Ακολουθούν φωτογραφίες από το Μενίδι από τον Φίλιππο Κολποδίνο.

 

Ακολουθούν φωτογραφίες από Θρακομακεδόνες και τον Στράτο Αυγερινό.

 

 

Καταγραφές από Αγ. Παρασκευή, από τον Θάνο Μανώλη. (Πατηστε στο f για να οδηγηθείτε στη δημοσίευσή του στο facebook).

Ακολουθεί ένα πεντάλεπτο βίντεο που δείχνει την εξέλιξη του υπερκυττάρου στην Αθήνα και την εντυπωσιακή είσοδό του από τα βορειοδυτικά. Χωρίζεται σε 4 μέρη. Ίσως το 3ο μέρος με την προέλαση του μετώπου και τους απόκοσμους θορύβους, να είναι και το πιο εντυπωσιακό.

Μετά την καταιγίδα, όμορφα σκηνικά στον ουρανό. Mammatus, ουράνιο τόξο, ορογραφικά νέφη, ακτίνες αντί-λυκόφωτος, κ.α.

 

Καθώς έφευγε, πρόσφερε ωραία κάδρα με φόντο τον Παρθενώνα.

 

 

Οι σφοδρές ριπές έριξαν και τη σημαία μαζί με το συρματόσκοινο στον Λυκαβηττό. Σπασμένα κλαδιά, και ξεριζωμένα δέντρα υπήρξαν σε πολλές περιοχές.

 

 

Τοπικά έπεσε πολύ, όχι μεγάλο μεν, αλλά καταστροφικό χαλάζι (π.χ. Ίλιον). Σφοδρότατοι άνεμοι πάνω από 110 km/h τοπικά στο λεκανοπέδιο (π.χ. Παπάγου και Πετρούπολη), ενώ ακόμη και το Θησείο κατέγραψε ριπή σχεδόν 100 km/h (27+ m/s). 

 

 

Πάρα πολλοί κεραυνοί. Υετικά θύμισε 4/6/2017 με τον περισσότερο υετό να εντοπίζεται κοντά στην περιοχή της Κυψέλης και του Γκύζη, από όσους διαθέσιμους σταθμούς έχουμε. (Κυψέλη, 32 mm, διπλό αναλογικό βροχόμετρο από μένα και σταθμοί κοντά μου, στο Γκύζη γύρω στα 25-30 mm με πληροφορίες από τον Χρήστο Παπασούλη που τον ευχαριστώ). Δυστυχώς δεν υπάρχουν αρκετοί σταθμοί στο κέντρο. 

 

==============================================================  

Δείτε εδώ ένα ακόμη βίντεο από άλλη οπτική γωνία, όπου φαίνεται το funnel (με πιθανό touch down στο Ποικίλο από πίσω). Από το 3'' ως το 13'' περίπου φαίνεται η ταχύτατη δημιουργία του και η διάλυσή του μόλις περνά τον ορεινό όγκο, ενώ γίνεται απόπειρα για εκ νέου δημιουργία σε 2η φάση στο κέντρο.

 

 

Και άλλο ένα βίντεο εδώ, γύρω στο 2:55 με 3:00 όπου φαίνεται να ακουμπά κάτω το funnel, αλλά δεν είναι απόλυτα σίγουρο. Ευχαριστώ τον Φίλιππο Κολποδίνο για την παρατήρηση και τον Χρήστο Παπασούλη για την εύρεση και των δυο βίντεο αυτών (προηγούμενο και αυτό).

 

 

Στην Ακρόπολη, οι τουρίστες ήλθαν αντιμέτωποι με την καταιγίδα. Αν και φαινόταν πολλή ώρα πριν ότι η καταιγίδα θα χτυπήσει το κέντρο, καθώς οι κεραυνοί έκαναν παρέλαση, δεν γνωρίζω για ποιο λόγο δεν ειδοποιήθηκαν τουλάχιστον οι τουρίστες να έχουν το νου τους. Υπερβολική σιγουριά; Φυσικά, δεν είναι το νερό το θέμα αλλά οι κεραυνοί. Μην ξεχνάμε άλλωστε και τον κεραυνό που είχε τραυματίσει 4 άτομα στην Ακρόπολη το 2019.

 

View this post on Instagram

A post shared by GREEK GATEWAY 🇬🇷 (@greekgateway)

 

 

Καθαρά ως αναφορά, παραθέτω και ένα βίντεο από τηλεοπτικό σταθμό. Εδώ φαίνεται ότι πράγματι υετικά θύμισε 4/6/2017 με επίκεντρο την Κυψέλη και τις γύρω περιοχές. Εύρεση του βίντεο από τον Χρήστο Παπασούλη.

 

 

==============================================================

Όσο αφορα τον αλγόριθμο και την πρόβλεψή του για τον Ιούλιο, υετικά χάθηκε (και δεν με χάλασε καθόλου βέβαια), έστω και για 3-4 mm πάνω από το όριο ανοχής των 13 mm, και φυσικά θα γίνουν οι απαραίτητες διορθώσεις στο τέλος του μήνα. Ωστόσο, είναι ενδιαφέρον διότι το μοτίβο που προέβλεπε κάτω από 13 mm στο Θησείο για τον Ιούλιο, με επικρατέστερη τιμή τα 2 mm, στις 41 φορές που εμφανίστηκε στο παρελθόν, έχει επαληθευτεί στο 100% των περιπτώσεων. Όταν μια τέτοια συνθήκη "αστοχεί" στην 42η φορά, και σε συνδυασμό με το πρωτοφανές El Nino που ήδη αναπτύσσεται, ίσως να υποδηλώνει ένα όριο διόρθωσης που έχει να κάνει με αυτό το φαινόμενο. Όπως και να'χει είναι πολύ ενδιαφέρον. 

 

==============================================================