Τριήμερο καταιγίδων από δύση προς ανατολή

Αυτή η διαταραχή (9-11/11/2025), ξεκινώντας από τη δυτική Ελλάδα (9/11), μας έδωσε την ευκαιρία να ζήσουμε μια μυθική νύχτα όσο αφορά την καταγραφή παροδικών φωτεινών συμβάντων (red sprites, κ.α.). Καταρρίπτοντας το προηγούμενο ρεκόρ (από τον Οκτώβρη του 2020), η ομάδα μας κατέγραψε κοντά στα 400 συμβάντα σε ένα βράδυ (9-10/11) όπου η γραμμή λαίλαπας που είχε αναπτυχθεί στο Ιόνιο και τη Δ-ΒΔ Ελλάδα, παρήγαγε συνεχώς τέτοια. Ακολουθούν ορισμένες καταγραφές μέσα από την Αθήνα (με φίλτρο για τη φωτορύπανση).

Στη συνέχεια, μέχρι το πρωί, η διαταραχή είχε φτάσει στην Αθήνα. Ένα φωτογενές shelf cloud με υπέροχο πρασινογάλαζο χρώμα στο υπογάστριό του, αλλά ελάχιστα CG και αυτά περιμετρικά κυρίως, φιλοδώρησε με βροχή, χαλάζι και ισχυρές ριπές το λεκανοπέδιο.

 

Χάρτης εκκενώσεων 10/11 από δορυφόρο MTG μέσω Χρήστου Παπασούλη.

 

 

Ακολουθούν κάποιες στιγμές από αυτό το πέρασμα το μεσημέρι στις 10/11.

Το απόγευμα και τις πρώτες βραδινές ώρες, το μέτωπο σταδιακά πέρασε στην ανατολική Αττική, τον Ευβοϊκό και το Αιγαίο. Αρχικά, οι καταιγίδες στην Α. Αττική και τον Ευβοϊκό προσέφεραν υπέροχο θέαμα.

Δείτε εδώ τις εντυπωσιακές καταγραφές των Bolts from the Blue, και όχι μόνο, από τον Δημήτρη Σαγιάκο! (Πατήστε στο f για να οδηγηθείτε στη δημοσίευσή του στο facebook).

 

 

Στη συνέχεια υπήρχαν 3 κύριοι πυρήνες σε Σάμο, Χίο και Λέσβο, ενώ πιο πριν υπήρχε ένας κοντά στην Αλεξανδρούπολη. Τα περισσότερα TLEs καταγράφηκαν σε Λέσβο και Αλεξανδρούπολη. 

Στο ακόλουθο βίντεο, συνοψίζεται σε 7' το παραπάνω τριήμερο.

 ---------------------------------------------------- 

Observations of Transient Luminous Events from Greece

Η δημοσιευμένη έρευνα της ομάδας μας στο επιστημονικό περιοδικό “Environmental Science Proceedings” πριν λίγες ημέρες, σχετικά με τα παροδικά φωτεινά συμβάντα (TLEs, Transient Luminous Events) όπως π.χ. τα red sprites, στην ευρύτερη περιοχή μας, αποτελεί το επιστέγασμα μιας πολυετούς πορείας, με αιχμή τη συστηματική διετή καταγραφή (2020-2022) με αποκλειστικά δικά μας μέσα, κόπο, χρόνο και χρήμα.

Είναι η πρώτη φορά που γίνεται προσπάθεια καταγραφής του είδους και της συχνότητας εμφάνισης αυτών των εκκενώσεων της μέσης και ανώτερης ατμόσφαιρας στην ευρύτερη περιοχή της Ελλάδος και πέριξ αυτής. Πριν από αυτήν την έρευνα υπήρχε ένα κενό πάνω από την περιοχή μας (π.χ. βλέπε στο τέλος τους χάρτες στο paper: “Climatology of transient luminous events and lightning observed above Europe and the Mediterranean Sea”, Surveys in Geophysics, vol. 41, pp. 167-199, 2020) και οι λόγοι για αυτό είναι συγκεκριμένοι και διαχρονικοί αλλά δεν θα ήθελα να τους αναλύσω εδώ.

Η ομάδα μας, όχι απλώς κάλυψε αυτό το κενό, αλλά παραθέτει στοιχεία πως η ευρύτερη περιοχή μας είναι από τις πιο «παραγωγικές», αν όχι η πιο «παραγωγική», στην Ευρώπη σε αυτά τα φαινόμενα, και συγκαταλέγεται σε εκείνες τις περιοχές του πλανήτη όπου αυτά εμφανίζονται πολύ συχνά (με περίοδο αιχμής από τον Οκτώβρη ως και τον Φλεβάρη).

Το «ταξίδι» αυτό που ξεκίνησε με την 1^η παρατήρηση TLEs από τον πολύ καλό φίλο και συνοδοιπόρο Δημήτρη Σαγιάκο το 2015, κλείνει έναν κύκλο με αυτή τη δημοσίευση της ομάδας μας. Είμαι περήφανος που είμαι μέλος της για πολλούς λόγους, πέρα από τους προφανείς.

Μπορείτε να βρείτε τη δημοσιευμένη έρευνά μας εδώ: https://www.mdpi.com/2673-4931/26/1/9 (Doudoulakis, C.; Papathanasiou, T.; Sagiakos, D.; Tsouras, P. “Observations of Transient Luminous Events from Greece”. Environ. Sci. Proc. 2023, 26, 9. https://doi.org/10.3390/environsciproc2023026009)

Τα συμπεράσματα της έρευνάς μας, θα παρουσιαστούν στο 16^ο Διεθνές Συνέδριο Μετεωρολογίας, Κλιματολογίας και Ατμοσφαιρικής Φυσικής, COMECAP 2023, https://www.comecap2023.gr/ το οποίο θα διεξαχθεί 25-29/9 στο Παν/μιο Δυτικής Αττικής.

 

Αφιέρωμα στο "Κ" της "Καθημερινής"

Ευχαριστούμε την Κ. Όλγα Χαραμή για το ενδιαφέρον και την εξαιρετική της δουλειά στο αφιέρωμα αυτό στην ομάδα μας, στο «Κ» της «Καθημερινής» σήμερα 08.01.2023, το οποίο κοσμείται από 2 υπέροχες αντιπροσωπευτικές φωτογραφίες του εξαιρετικού φίλου και «συναδέλφου» Θανάση Παπαθανασίου. Το «ταξίδι» αυτό ξεκίνησε τα ξημερώματα της 21.09.2015 όταν ο, επίσης εξαιρετικός φίλος και «συνάδελφος» Δημήτρης Σαγιάκος, κατέγραψε το 1^ο παροδικό φωτεινό συμβάν στη χώρα μας. 

Το βιβλίο για τα TLEs, μπορείτε να το αποκτήσετε, με ένα απλό μήνυμα σε μένα, είτε απευθείας με pm στο προφίλ μου στο facebook, είτε με μήνυμα στη σελίδα «Τα φυσικά φαινόμενα».

Επίσης μπορείτε να το αποκτήσετε και από το e-shop των εκδόσεων «Οσελότος» (https://bit.ly/3NAkHip), όπως και με παραγγελία από επιλεγμένα βιβλιοπωλεία. Η τιμή στις δυο πρώτες περιπτώσεις, είναι 19 ευρώ.

Δείτε τα περιεχόμενα του βιβλίου, εδώ: https://issuu.com/ocelotos/docs/parodika_foteina_symvanta

 

ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ το βιβλίο για τα Παροδικά Φωτεινά Συμβάντα

Βρίσκομαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω την κυκλοφορία του πρώτου βιβλίου στην Ελλάδα (και όχι μόνο), για τα παροδικά φωτεινά συμβάντα (Transient Luminous Events ή TLEs) στην ατμόσφαιρα. Το βιβλίο αυτό απευθύνεται σε όλους. Τόσο στο ευρύ κοινό και σε κάθε αναγνώστη που έχει την περιέργεια να μάθει τι και πώς, όπως και σε κοινό με πιο εξειδικευμένες γνώσεις, που θα ήθελε μία σύντομη περιεκτική εισαγωγή σε αυτό το συναρπαστικό αντικείμενο.

Σε ένα βιβλίο 156 σελίδων, ο αναγνώστης μαθαίνει με απλά λόγια, συνοδεία πληθώρας βοηθητικών σχημάτων, πώς δημιουργούνται οι καταιγίδες και πώς αυτές προκαλούν τα TLEs, πόσα είδη υπάρχουν, και τι έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα από την ελληνική ομάδα καταγραφής. Επίσης, υπάρχει οδηγός για το πώς μπορεί να «κυνηγήσει», να δει και να φωτογραφίσει κάποιος αυτά τα φαινόμενα, ενώ στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα, μαζί με επεξηγήσεις, από τις καταγραφές της ελληνικής ομάδας αλλά και του εξωτερικού.

Το βιβλίο μπορείτε να το αποκτήσετε, με ένα απλό μήνυμα σε μένα, είτε απευθείας με pm στο προφίλ μου στο facebook, είτε με μήνυμα στη σελίδα «Τα φυσικά φαινόμενα».

Επίσης μπορείτε να το αποκτήσετε και από το e-shop των εκδόσεων «Οσελότος», όπως και με παραγγελία από επιλεγμένα βιβλιοπωλεία. Η τιμή στις δυο πρώτες περιπτώσεις, είναι 19 ευρώ.

Δείτε τα περιεχόμενα του βιβλίου, εδώ: https://issuu.com/ocelotos/docs/parodika_foteina_symvanta

 

 

Δεκάδες red sprites και 2 GhOSTs πάνω από τη γραμμή λαίλαπας στο Α. Αιγαίο

Πάνω από 60 red sprites (μαζί και 1 ghost) κατέγραψε η ομάδα μας το βράδυ που μας πέρασε (1/2), κοιτώντας πάνω από τη γραμμή καταιγίδων του ανατολικού Αιγαίου. 

Τι είναι τα red sprites; https://antisimvatikos.blogspot.com/2017/04/red-sprite.html

Ελληνική ομάδα καταγραφών red sprites και TLEs: https://antisimvatikos.blogspot.com/.../tles-greek...

Εντυπωσιακές καταγραφές έκαναν και ο Παναγιώτης Τσούρας, Θανάσης Παπαθανασίου, Αναστάσιος Παλαμίδας, Βασίλης Πηλιχός, και μπορείτε να βλέπετε καταγραφές τους και στα προφίλ τους!

Στις φωτογραφίες, ακολουθούν ορισμένες από τις καταγραφές από πλευράς μου. 

Και οι καταγραφές των GhOSTs. (Στον σύνδεσμο αυτόν, παίρνετε μια ιδέα του τι είναι τα GhOSTs. Ουσιαστικά ανακαλύφθηκαν το 2019 και εμφανίζονται ως πράσινες σκιές μετά από έντονα sprites, στην κορυφή τους.)

Γραμμή λαίλαπας και red sprites.

Σε έναν, κατά τα άλλα ανοιξιάτικο, Ιανουάριο και «χειμώνα» ως τώρα, ένα ψυχρό μέτωπο διέσχισε τη χώρα μας από τα δυτικά προς τα ανατολικά από τις 3/1 το απόγευμα, 4/1 μεσημέρι ήταν Αθήνα και 5/1 ξημερώματα έφευγε προς Τουρκία.

Χαρακτηριστικά που είχε η γραμμή καταιγίδων στην Αθήνα, ήταν οι σφοδροί άνεμοι, το αρκετό (μικρής διαμέτρου όμως) χαλάζι στα δυτικά τμήματα του λεκανοπεδίου, οι μεγάλες ραγδαιότητες, ενώ "κόλλησε" για κάμποση ώρα στη δυτική Αττική το μεσημέρι η γραμμή. Το απόγευμα ωστόσο, μπήκε εντυπωσιακά και στο δυτικό τμήμα κυρίως, του πολεοδομικού συγκροτήματος και υπό το φως του ηλιοβασιλέματος στο υπόβαθρο, θύμιζε περισσότερο καλοκαιρινή καταιγίδα.

Η διαταραχή στο ισοβαρικό επίπεδο των 500 hPa από το https://www.weatheronline.co.uk/

Κάποια νέφη Kelvin-Helmholtz, το πρωί...

Κάποια πλάνα από τις καταιγίδες αργότερα...

Και ένας κεραυνός-κορδέλα (ribbon lightning) μαζί με 2πλο fireball στο έδαφος! Ο κεραυνός-κορδέλα σχηματίζεται όταν φυσά αρκούντως ισχυρός άνεμος ώστε, με απλά λόγια, τα φορτία (ή το κανάλι, όπως λέγεται) που "κλείνουν το κύκλωμα" ανάμεσα σε Γη και καταιγιδοφόρο νέφος, να προλάβουν να μετατοπιστούν ελαφρώς κατά τη διάρκεια του κεραυνού. Σε αυτήν την περίπτωση, αυτό που καταγράφεται (και φαίνεται και με γυμνό μάτι), είναι σαν να έχει "φωτοτυπίες" ο κεραυνός δίπλα του. Αυτό μπορεί να συμβεί, διότι το κύκλωμα "κλείνει" αρκετές φορές, παρόλο που το μάτι μας προλαβαίνει να δει, συνήθως, μόνο μια λάμψη.

Τον ίδιο κεραυνό συνέλαβε από πιο κοντά, ο Αλέξανδρος Φιλιππόπουλος. Τα fireballs είναι πίσω από το Ποικίλο από αυτήν την οπτική γωνία. 

Ο Χρήστος Παπασούλης βρισκόταν στο Χαϊδάρι και κατέγραψε την πυκνή βροχοκουρτίνα που ερχόταν κατά πάνω του...

Επίσης, κράτησε και τα γραφήματα με τους σταθμούς στο δυτικό λεκανοπέδιο, που είχαν τις μεγαλύτερες ραγδαιότητες (300-400+ mm/h). Αιγάλεω - Μενίδι - Νίκαια (Βώκος) κατά σειρά.

 

Εδώ ένα μικρό βίντεο-timelapse από την είσοδο της κύριας καταιγίδας, το απόγευμα στο δυτικό λεκανοπέδιο.

 

Red Sprites. Τουλάχιστον 4 φωτογράφοι - κυνηγοί καταιγίδων, κατέγραψαν red sprites με τις φωτογραφικές τους μηχανές (βλέπε ακόλουθους συνδέσμους για τις φωτογραφίες τους).

Βασίλης Μπαρμπίνης (Γεράνεια): https://www.facebook.com/vasilis.barbinis/posts/2097666703697963

Βασίλης Πηλιχός (Εύβοια): https://www.facebook.com/vitaspi/posts/10157989367133565

Μανώλης Θράβαλος – Meteographer (Σάμος): https://www.facebook.com/Meteographer/posts/1299355087105952

Χρήστος Ντουντουλάκης (Αθήνα - Ίδια τριάδα sprites με την τριάδα στην 1η φωτογραφία του Βασίλη Μπαρμπίνη): https://www.facebook.com/christos.doudoulakis/posts/10220639406589872

Η Ελληνική ομάδα καταγραφής Παροδικών φωτεινών συμβάντων (TLEs, Transient Luminous Events, όπως αναφέρονται στα Αγγλικά) της μέσης και ανώτερης ατμόσφαιρας, κυνηγά και καταγράφει τέτοια φαινόμενα εδώ και τουλάχιστον 6 έτη. Μπορείτε να δείτε όλες τις ελληνικές καταγραφές εδώ: https://antisimvatikos.blogspot.com/.../tles-greek...