Observations of Transient Luminous Events from Greece

Η δημοσιευμένη έρευνα της ομάδας μας στο επιστημονικό περιοδικό “Environmental Science Proceedings” πριν λίγες ημέρες, σχετικά με τα παροδικά φωτεινά συμβάντα (TLEs, Transient Luminous Events) όπως π.χ. τα red sprites, στην ευρύτερη περιοχή μας, αποτελεί το επιστέγασμα μιας πολυετούς πορείας, με αιχμή τη συστηματική διετή καταγραφή (2020-2022) με αποκλειστικά δικά μας μέσα, κόπο, χρόνο και χρήμα.

Είναι η πρώτη φορά που γίνεται προσπάθεια καταγραφής του είδους και της συχνότητας εμφάνισης αυτών των εκκενώσεων της μέσης και ανώτερης ατμόσφαιρας στην ευρύτερη περιοχή της Ελλάδος και πέριξ αυτής. Πριν από αυτήν την έρευνα υπήρχε ένα κενό πάνω από την περιοχή μας (π.χ. βλέπε στο τέλος τους χάρτες στο paper: “Climatology of transient luminous events and lightning observed above Europe and the Mediterranean Sea”, Surveys in Geophysics, vol. 41, pp. 167-199, 2020) και οι λόγοι για αυτό είναι συγκεκριμένοι και διαχρονικοί αλλά δεν θα ήθελα να τους αναλύσω εδώ.

Η ομάδα μας, όχι απλώς κάλυψε αυτό το κενό, αλλά παραθέτει στοιχεία πως η ευρύτερη περιοχή μας είναι από τις πιο «παραγωγικές», αν όχι η πιο «παραγωγική», στην Ευρώπη σε αυτά τα φαινόμενα, και συγκαταλέγεται σε εκείνες τις περιοχές του πλανήτη όπου αυτά εμφανίζονται πολύ συχνά (με περίοδο αιχμής από τον Οκτώβρη ως και τον Φλεβάρη).

Το «ταξίδι» αυτό που ξεκίνησε με την 1^η παρατήρηση TLEs από τον πολύ καλό φίλο και συνοδοιπόρο Δημήτρη Σαγιάκο το 2015, κλείνει έναν κύκλο με αυτή τη δημοσίευση της ομάδας μας. Είμαι περήφανος που είμαι μέλος της για πολλούς λόγους, πέρα από τους προφανείς.

Μπορείτε να βρείτε τη δημοσιευμένη έρευνά μας εδώ: https://www.mdpi.com/2673-4931/26/1/9 (Doudoulakis, C.; Papathanasiou, T.; Sagiakos, D.; Tsouras, P. “Observations of Transient Luminous Events from Greece”. Environ. Sci. Proc. 2023, 26, 9. https://doi.org/10.3390/environsciproc2023026009)

Τα συμπεράσματα της έρευνάς μας, θα παρουσιαστούν στο 16^ο Διεθνές Συνέδριο Μετεωρολογίας, Κλιματολογίας και Ατμοσφαιρικής Φυσικής, COMECAP 2023, https://www.comecap2023.gr/ το οποίο θα διεξαχθεί 25-29/9 στο Παν/μιο Δυτικής Αττικής.

 

Σαρωτική η νέα ψυχρή λίμνη του Απριλίου!

Ανανεώθηκε: 8/6/2014 -- Προστέθηκε 1 ακόμη εντυπωσιακό βίντο με χαλαζόπτωση/χαλαζόστρωση από το Γαλάτσι, περίπου στη μέση του άρθρου

Ένας από τους πιο εντυπωσιακούς, αν όχι ο εντυπωσιακότερος Απρίλιος των τελευταίων αρκετών ετών, είναι αυτός που διανύουμε φέτος. Ήδη το λεκανοπέδιο μετρά 8 ημέρες καταιγίδων με πολύ χαλάζι, πολύ θέαμα και αρκετή δυναμική, ενώ η εικόνα σε μεγάλο τμήμα της χώρας είναι ανάλογη.

Αυτή η κακοκαιρία, αξίζει 2-3 γραμμές παραπάνω, καθώς τα φαινόμενα είχαν διάρκεια, ένταση, εμμονή και εκδηλώθηκαν σε μεγάλη έκταση της χώρας μας.

Μετά τη ψυχρή λίμνη της μεγάλης βδομάδας με θερμοκρασία κοντά στους -30 στη στάθμη των 500 hPa, μία νέα ψυχρή λίμνη σάρωσε μεγάλο τμήμα της επικράτειας από δυτικά προς τα ανατολικά, χτες και σήμερα. Θερμοκρασία γύρω στους -23 στη στάθμη των 500 hPa, όπως φαίνεται και στον χάρτη.

Αρχικά χτυπήθηκε η Πελοπόννησος. Μεγάλο τμήμα της δέχτηκε αλλεπάλληλες ισχυρές καταιγίδες οι οποίες συνοδεύτηκαν από ισχυρές χαλαζοπτώσεις και πολλούς κεραυνούς. Η δορυφορική όπως και οι χάρτες εκκενώσεων είναι χαρακτηριστικά:

(Ακόλουθος χάρτης από Γιώργο Παπαβασιλείου)

(Ακόλουθος χάρτης εκκενώσεων-radar από τον μετεωρολογικό σταθμό Αν.Λιοσίων):

Στη συνέχεια και από τα ξημερώματα - πρωί, η λίμνη και το σύστημα των καταιγίδων κινήθηκε ανατολικότερα, επηρεάζοντας τμήμα της Αττικής με χαλαζοπτώσεις (μέγεθος 2-3 cm κατά τόπους και χαλαζόστρωση σε Γαλάτσι, Ν.Φιλαδέλφεια, κ.λπ.), Κρήτη με έντονες καταιγίδες και χαλαζοπτώσεις κατά τόπους, το Αιγαίο ολόκληρο με τα ίδια φαινόμενα, ενώ παρουσιάστηκαν και σίφωνες θαλάσσης (π.χ. Λουτρό Σφακίων Κρήτης, Κάρπαθος, Λευκάδα, Λάρισα, Ρόδος, κ.λπ.). Αυτά φαίνονται παρακάτω στις δορυφορικές, στον χάρτη εκκενώσεων και σε ορισμένα βιντεάκια.

Λουτρό Σφακίων υδροσίφωνας (26/4, πιθανόν tornadic waterspout, αναφορά από Γιώργο Παπαβασιλείου).

Παραλία Βελίκα, Λάρισα, (27/4, αναφορά από Σταύρο Ντάφη)

Κάρπαθος 3 υδροσίφωνες, (27/4, αναφορά από Hellasweather, φωτογραφία από Mandy Papavasili)

Σητεία υδροσίφωνας (27/4, αναφορά από Γιώργο Παπαβασιλείου)

Λευκάδα υδροσίφωνας (27/4, αναφορά από Γιώργο Παπαβασιλείου)

Ρόδος υδροσίφωνας (28/4, υπήρξαν και funnels, αναφορά από Σταύρο Κεσεδάκη)

Χαλαζόστρωση Αθήνα (27/4 enikos.gr)

Χαλάζι Κόρινθος (27/4)



Χαλάζι στη Περαχώρα (27/4, από Loutraki blog)

Χαλάζι στο Άργος (27/4 από Ναυτεμπορική)

Χαλάζι Ν.Φιλαδέλφεια (27/4, Γιάννης Πουλιδάκης)



Χαλάζι Αθήνα (27/4)





Εντυπωσιακά βίντεο από τη χαλαζόπτωση και χαλαζόστρωση σε άλλες περιοχές της Αθήνας (27/4)







Κεραυνοί (δύο στην αρχή) και χαλαζόπετρες (κυρίως μετά το 1' ακούγεται το εντυπωσιακό "σπάσιμο" των χαλαζόκοκκων σε κάθε επιφάνεια, αυτοκίνητα, κάγκελα, κ.λπ.) Κυψέλη - Αθήνα (27/4, Χρήστος Ντουντουλάκης)



Από τις διαθέσιμες αναφορές, η χαλαζοπορεία ξεκίνησε κάπου στο κέντρο της Αθήνας, με σχετικά μεγάλους χαλαζόκοκκους αλλά λίγους και στη συνέχεια προχώρησε με μεγαλύτερη ένταση σε Γαλάτσι, Ίλιον και Ν.Φιλαδέλφεια όπου παρατηρήθηκε και χαλαζόστρωση η οποία στο Γαλάτσι "κράτησε" αρκετά (πιθανόν και σε άλλες περιοχές). Το μέγεθος των χαλαζόκοκκων 1-3 cm. Βορειότερα δεν υπάρχουν αναφορές για χαλάζι.

Προς το απόγευμα της 27ης, το σύστημα κινήθηκε προς το ανατολικό Αιγαίο. Η εικόνα από το radar και η δορυφορική, όπως και ο χάρτης εκκενώσεων, χαρακτηριστικά:

Σημερινός υετός στη χώρα μας (από τους χάρτες του metar.gr):

Στη κεντρική, δυτική και βόρεια Ελλάδα:

Στη Πελοπόννησο, Στερεά και Εύβοια:

Στη Κρήτη και το Αιγαίο (το αν. Αιγαίο επηρεάστηκε αργότερα):

Χάρτης ηλεκτρικών εκκενώσεων σε όλη την επικράτεια κατά την 27η Απριλίου 2014.

Ωστόσο τα φαινόμενα στον ηπειρωτικό κορμό της χώρας ξεκίνησαν από χτες. Π.χ. δείτε τη χαλαζόστρωση στα Καμένα Βούρλα

Χαλαζόστρωση Καμένα Βούρλα (26/4, Lamia Report)



Την ίδια στιγμή, η Αθήνα δεχόταν δύο πυρήνες καταιγίδων από ΒΔ και ΝΔ (εικόνα radar Γιώργος Παπαβασιλείου):

Λίγο πιο πριν, καταιγίδες είχε δει και η Θεσσαλία (εικόνες Γιώργος Παπαβασιλείου):

Ακολουθούν οι χάρτες επιφανείας και οι αναφορές από τους κατά τόπους Μετ. Σταθμούς.

Χθες το απόγευμα.

Σήμερα τα ξημερώματα και το πρωί.

10ήμερος καύσωνας

Αυτός ο καύσωνας που σε πολλές περιοχές της χώρας, κράτησε από 10 μέρες και πάνω (λαμβάνοντας υπόψη ότι μέρα καύσωνα, θερμοκρασιακά, λαμβάνεται εκείνη στην οποία η ελάχιστη είναι πάνω από 26 και η μέγιστη πάνω από 37), σήμερα έδειξε το θερμότερο πρόσωπο του.

Οι θερμοκρασίες που καταγράφηκαν ακόμη και σε βουνά, είναι εντυπωσιακές. Για παράδειγμα (ύψη που βρίσκεται ο μετ. σταθμός):
Παρνασσός (1950 m): 27.8
Σέλι (1510 m): 30.0
Πάρνηθα (1230 m): 32.8
Οίτη (1220 m): 36.1

Οι θερμοκρασίες που προέβλεπε το ecmwf στα 850 hPa, στο χθεσινό 12z run, ήταν κοντά στους 27.5 για το Ελληνικό, όσοι και καταγράφηκαν τελικά, σύμφωνα με τη ραδιοβόληση: http://weather.uwyo.edu/cgi-bin/sounding?region=europe&TYPE=TEXT%3ALIST&YEAR=2012&MONTH=07&FROM=1612&TO=1612&STNM=16716

Η μέγιστη τιμή στη Κυψέλη άγγιξε τους 41 βαθμούς με το Λεκανοπέδιο να σημειώνει μέγιστες κοντά στους 42-42.5, ενώ το Παλαιοχώρι Φθιώτιδας έφτασε τους 44. Μερικές μέγιστες θερμοκρασίες ακολουθούν:

Παλαιοχώρι Φθιώτιδας 44
Λειβαδιά 43.4
Σπάρτη 43.2
Τρίκαλα 43.1
Τρίπολη 42.3
Ασπρόπυργος 42.2
Ν.Φιλαδέλφεια 42.1
Ψυχικό 42.1
Καρδίτσα 42.1
Χαλκίδα 41.8
Αχαρναί 41.8
Λάρισα 41.7
Μενίδι 41.5
Λαγκαδάς 41.4
Κρανίδι 41
Κυψέλη 40.9
Ίλιον 40.8
Ν.Ηράκλειο 40.8
Αμπελόκηποι 40.6
Ναύπλιο 40.6
Αμφίκλεια 40.5
Περιστέρι 40.5
Μοίρες 40.4
Κηφισιά 40.1
Τανάγρα 40.0

Πηγές: metar.gr και HellasWeather

Tέλος, στον παρακάτω πίνακα, ακολουθούν οι μέγιστες και οι ελάχιστες θερμοκρασίες που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια του 10ήμερου καύσωνα στη Κυψέλη.

Εκτίμηση Χιονιά 29/1-2/2

ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ -- Τελευταία καιρικά στοιχεία σύμφωνα και με το 12z GFS, 12z ECMWF της 28/1/2012

Σάββατο, Κυριακή η θερμοκρασία στα επίπεδα της Παρασκευής. Ημέρες βροχερές γενικά με ασθενή φαινόμενα.

Δευτέρα, Τρίτη, Τέτάρτη και ίσως Πεμπτη ξημερώματα αναμένονται χιονοπτώσεις κατά διαστήματα σε όλο το Λεκανοπέδιο.

Από Δευτέρα βράδυ ως Τετάρτη μεσημέρι, το κεντρικό διάστημα του χιονιά, όσο αφορά και τις θερμοκρασίες. Σύμφωνα με το ακόλουθο διάγραμμα, από Κυριακή βράδυ-Δευτέρα πρωί, οι χιονοπτώσεις θα μπουν στο Λεκανοπέδιο από τα βόρεια προάστια (γαλάζιο). Από Δευτέρα μεσημέρι, χιονοθερμοκρασίες αποκτά και το κέντρο και σταδιακά όλο το Λεκανοπέδιο ως τα νότια (μωβ). Αυτό συνεχίζεται ως Τετάρτη μεσημέρι με διαλλείμματα (λευκό). Τα "ανοίγματα" του καιρού, φαίνονται κυρίως τη Τρίτη. Από το απόγευμα της ίδιας μέρας ωστόσο και μέχρι τη Τετάρτη το μεσημέρι, φαίνεται η κορύφωση των όποιων φαινομένων. Τώρα, τη Τετάρτη βράδυ προς Πέμπτη ξημερώματα και με βάση όσα δείχνουν τα τελευταία στοιχεία, η στροφή των ανέμων σε νοτιοδυτικούς από τα 700 hPa και άνω, αφήνουν ανοιχτό ένα ενδεχόμενο για εντονότερες χιονοπτώσεις (μπλε) εκείνο το διάστημα ως και Πέμπτη ξημερώματα, οι οποίες, με τη σταδιακή άνοδο της θερμοκρασίας, θα μετατραπούν σε βροχές.

Η ένταση των χιονοπτώσεων θα εξαρτηθεί. Δεν φαίνονται μέχρι στιγμής έντονες, ωστόσο εξάρσεις που θα σημάνουν και χιονόστρωση 1-5 cm στο κέντρο, δεν αποκλείονται ως τώρα. Αυτό, μάλλον θα πρέπει να περιμένουμε την πράξη για να το δούμε καθώς οι λεπτομέρειες θα κάνουν τη διαφορά.

Η θερμοκρασία θα σημειώσει πτώση από τη Δευτέρα και μέσα στη μέρα σταδιακά τα χιόνια θα εξαπλωθούν από βορρά προς νότο στο Λεκανοπέδιο. Οι ελάχιστες θερμοκρασίες αναμένονται γύρω στο +2/-1 στα νότια παραθαλάσσια τμήματα, 0/-3 στα κεντρικά τμήματα του Λεκανοπεδίου και -2/-5 στα βορειότερα τμήματα. Οι θερμοκρασίες που θα σημειωθούν σε ολόκληρη τη χώρα θα είναι ιδιαίτερα χαμηλές και σε αρκετά τμήματα της κεντρικής και βορειας Ελλάδας αναμένεται ολικός παγετός.

Η Πέμπτη, είναι μεταβατική ημέρα για την ώρα. Υπάρχουν 2 βασικά σενάρια από τη Πέμπτη και μετά: α) βελτίωση και σταδιακή Άνοιξη (80%+) β) υποτροπή της κακοκαιρίας (20%-). Αυτή τη στιγμή, το α) έχει περισσότερες πιθανότητες (80%+), αλλά αυτά θα τα δούμε στη συνέχεια.

Ensembles GFS 12z

===============================================



Για αρχειακούς λόγους αλλά και για να έχουμε κάποια στοιχεία που, όσο αφορά τη συμπεριφορά των μοντέλων, ίσως φανούν βοηθητικά σε μελλοντικούς χιονιάδες, παραθέτω το μετεώγραμμα του GFS στις 26/01 18z

και το αντίστοιχο, όταν ο χιονιάς είχε μόλις ξεκινήσει, στις 30/01 12z

Τέλος, παραθέτω τη συμπεριφορά του GFS σε κάποια διαδοχικά τρεξίματα του απο 27/1 ως 30/1.