ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΠΑΡΟΔΙΚΩΝ ΦΩΤΕΙΝΩΝ ΣΥΜΒΑΝΤΩΝ (TLEs) -- GREEK TEAM OF RESEARCH AND OBSERVATION OF TRANSIENT LUMINOUS EVENTS (TLEs)

Τελευταία ανανέωση / Last update: 10.05.2026

Για πρώτη φορά στη χώρα μας, ένα ακόμη αρχείο καταγραφών σπάνιων γεγονότων όπως τα TLEs (από το "Transient Luminous Events που στα Ελληνικά αποδίδεται ως "Παροδικά Φωτεινά Συμβάντα" και αποτελεί μια "οικογένεια" ηλεκτρικών εκκενώσεων στη μέση και ανώτερη ατμόσφαιρα). Μέχρι στιγμής, από την Ελληνική ομάδα έχουν καταγραφεί red sprites, GhOSTs, halos, secondary jets, ELVES αλλά και pixies.

Τι είναι τα red sprites και τα TLEs γενικότερα και πως μπορούμε να τα φωτογραφίσουμε; Δείτε σε αυτόν εδώ το σύνδεσμο φωτογραφίες από την ομάδα μας και λεπτομέρειες για αυτά τα φαινόμενα.

Η συγκεκριμένη ομάδα αποτελεί το Ελληνικό τμήμα της παγκόσμιας ομάδας παρατηρητών παροδικών φωτεινών συμβάντων της μέσης και ανώτερης ατμόσφαιρας. Η ομάδα αυτή, είναι από τις μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού σε αυτόν τον πλανήτη, που καταγράφουν τέτοια φαινόμενα και φυσικά πρωτοπορεί για τα Ελληνικά δεδομένα, ενώ παράλληλα προσφέρει πολύτιμες καταγραφές και δεδομένα στην επιστημονική κοινότητα, ώστε να κατανοηθούν αυτά τα σχετικά άγνωστα φυσικά φαινόμενα, όντας σε ένα από τα "hotspots" του πλανήτη για αυτά τα φαινόμενα. 

Οι καταγραφές γίνονται με δικό μας κόστος, χρόνο και μέσα, χωρίς την παραμικρή (οικονομική ή άλλη) στήριξη από οποιονδήποτε φορέα, ως σήμερα. Κάτι λογικό, αφού ζούμε στην Ελλάδα.

Τα 4 ιδρυτικά μέλη της ελληνικής ομάδας TLEs, τα οποία κυνηγούν συστηματικά ως σήμερα (και) αυτά τα φαινόμενα, είναι οι: Δημήτρης Σαγιάκος (Αττική), Θανάσης Παπαθανασίου (Αττική), Χρήστος Ντουντουλάκης (Αττική), Παναγιώτης Τσούρας (Βοιωτία), ενώ υπάρχουν και άλλοι "κυνηγοί" που έχουν συνεισφέρει στη σύνταξη του ελληνικού αρχείου, όπως βλέπετε παρακάτω. 

Επίσης ενεργοί ως αρκετά ενεργοί στο συγκεκριμένο "κυνήγι", είναι ο Αναστάσιος Παλαμίδας (Βοιωτία), και ο  Γιάννης Μάνεσης (Αττική και Ζάκυνθος).

Καταγραφές έχουν κάνει και οι: Μανώλης Θράβαλος (Meteographer), Στέλιος Φουρτουλάκης, Ανδριάνα Μπαλτουμά (η 1η γυναίκα στη χώρα μας), Κωνσταντίνος Εμμανουηλίδης, Βασίλης Μπαρμπίνης, Βασίλης Πηλιχός, Αντώνης Λυράς, Νίκος Πασχάλης, Ιωάννης Κέδρος, Βαγγέλης Καϊκας, Κωνσταντίνος Κουτσογιάννης, Ιάκωβος Βενιέρης, Νίκος Σιούλας. 

Υπάρχουν και άλλοι που το παρακολουθούν και το κυνηγούν το φαινόμενο και μάλλον σύντομα θα μπουν σε αυτή τη λίστα και με περισσότερες δικές τους καταγραφές!

Επίσης, αξίζει να ρίξετε μια ματιά και στην Κυπριακή ομάδα, όπως για παράδειγμα τον Γιώργο Παρασκευαΐδη και τον Χρήστο Μπέλεση, και είμαι σίγουρος ότι θα υπάρξουν/υπάρχουν και άλλοι!

==========================================================

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ το πρώτο βιβλίο στην Ελλάδα (και όχι μόνο), για ΟΛΑ τα παροδικά φωτεινά συμβάντα! Σε ένα βιβλίο 156 σελίδων, ο αναγνώστης θα μάθει τα πάντα για τη δημιουργία των καταιγίδων και τον ρόλο τους στη δημιουργία των παροδικών φωτεινών συμβάντων. Το βιβλίο απευθύνεται ΣΕ ΟΛΟΥΣ! Περιέχει αρκετά διαφωτιστικά σχήματα και στο τέλος του υπάρχουν φωτογραφικά ντοκουμέντα από την Ελλάδα και το εξωτερικό! 

Μάθετε περισσότερα εδώ!

Αποκτήστε το με ένα μήνυμα στη σελίδα μας! 

ή εναλλακτικά, αποκτήστε το από τις εκδόσεις "Οσελότος", εδώ!

==========================================================

Ένα μικρό εκπαιδευτικό βίντεο 18 λεπτών με όλα όσα θα θέλατε να μάθετε για τις ηλεκτρικές εκκενώσεις της ανώτερης ατμόσφαιρας (δηλαδή τα red sprites και τα άλλα TLEs). Εκτός πολλών άλλων, περιέχει καταγραφές από την Ελλάδα αλλά και διάφορες πληροφορίες με σχήματα και παραδείγματα για το πώς να τα δείτε και να τα καταγράψετε. Απευθύνεται κυρίως προς το ελληνικό ευρύ κοινό.

==========================================================

Πως ξεκίνησε αυτό στη χώρα μας; Στις αρχές της δεκαετίας του 2010 και με αφορμή τόσο το κυνήγι καταιγίδων, την αγάπη για γνώση αλλά και τη συγγραφή της τριλογίας «Τα φυσικά φαινόμενα», ο φυσικός Χρήστος Ντουντουλάκης άρχισε να ερευνά και να διαβάζει περισσότερα πράγματα για τα red sprites και τα blue jets. Ανεξάρτητα από αυτόν, ο Δημήτρης Σαγιάκος επίσης εμπλεκόμενος στο κυνήγι καταιγίδων αλλά έχοντας και εκείνος αγάπη για γνώση, ερευνούσε περισσότερα σχετικά με αυτά τα φαινόμενα. Οπότε και οι δυο, ανήκοντας στην ίδια ομάδα, άρχισαν να συζητούν για το πως θα μπορούσαν να συλλάβουν αυτά τα φαινόμενα, κυρίως μετά και την κυκλοφορία φωτογραφιών τέτοιων φαινομένων από το εξωτερικό (κυρίως στις ΗΠΑ). 

Τελικά, σε ένα κυνήγι καταιγίδων στις 20-21.09.2015, ο Δημήτρης Σαγιάκος συνέλαβε για 1η φορά στην Ελλάδα (όντας στη Δ.Αττική και φωτογραφίζοντας μια καταιγίδα δυτικά του), red sprites (βλέπε και φωτογραφία εδώ). 

Από εκεί και μετά, η ομάδα οργάνωσε εξορμήσεις, πολλές φορές με αποκλειστικό στόχο τα red sprites και τα TLEs γενικότερα, και πολλά από αυτά στέφθηκαν από επιτυχία. Στη συνέχεια, υπήρξαν έρευνες και συζητήσεις μεταξύ όλης της ομάδας, σχετικά με το πως θα μπορούσαν να συλληφθούν καλύτερα και συστηματικότερα αυτά τα φαινόμενα. 

Σε αυτό, βοήθησε πολύ την ομάδα με τις έρευνες και τις πολύτιμες τεχνικές γνώσεις του, ο Θανάσης Παπαθανασίου. Πολύτιμες τεχνικές γνώσεις και πολλά πολύτιμα δεδομένα, έχει προσφέρει στην ομάδα και ο Παναγιώτης Τσούρας. 

Οι πρώτες φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης από αυτά τα φαινόμενα, καταγράφηκαν στις 23.09.2020, από τον Χρήστο Ντουντουλάκη σε μια από τις δοκιμές με αναβαθμισμένο εξοπλισμό. Στην συνέχεια, σε δυο διαδοχικές γραμμές λαίλαπας στις 12-13.10.2020 και 15-16.10.2020, η ομάδα μας, καταγράφει πολλές εκατοντάδες TLEs, διαλύοντας οριστικά και συντριπτικά κάθε "καχυποψία" από μη-σχετικούς με το αντικείμενο.

-----------------------------------------------------------------------

Σημαντικές χρονικές στιγμές για την ελληνική ομάδα καταγραφής red sprites και TLEs.

1) 21.09.2015 - Ο Δημήτρης Σαγιάκος συλλαμβάνει φωτογραφικά το 1ο red sprite για την Ελλάδα.

2) 17.04.2017 - Το 1ο "κυνήγι" αποκλειστικά για red sprites, είναι επιτυχές.

3) 23.09.2020 - Ο Χρήστος Ντουντουλάκης καταγράφει τις  πρώτες εικόνες υψηλής ανάλυσης του φαινομένου και είναι η 1η φορά με πολλαπλές (άνω των 13) καταγραφές. Επίσης, καταγράφεται  δευτερεύον TLE και συγκεκριμένα secondary jet (δευτερεύων πίδακας), για 1η φορά στη χώρα μας από τον Χρήστο Ντουντουλάκη και τον Δημήτρη Σαγιάκο.

4) 12.10.2020 - Η Ανδριάνα Μπαλτουμά γίνεται η 1η γυναίκα στην Ελλάδα (και όχι μόνο), που καταγράφει red sprites.

5) 15.10.2020 - Ο Χρήστος Ντουντουλάκης από την Αττική και ο Παναγιώτης Τσούρας από τη Βοιωτία, καταγράφουν GhOST events για 1η φορά στη χώρα μας. 

6) 15.10.2020 - O Παναγιώτης Τσούρας από τη Βοιωτία, καταγράφει Halo για 1η φορά στη χώρα μας.

7) 11.02.2021 - O Παναγιώτης Τσούρας από τη Βοιωτία, καταγράφει ELVES για 1η φορά στη χώρα μας.

8) 23.08.2023 - Δημοσιεύονται τα συμπεράσματα διετούς συστηματικής καταγραφής TLEs της ομάδας μας, στο επιστημονικό περιοδικό "Environmental Sciences Proceedings".

9) 25-29.09.2023 - Η ομάδα μας συμμετείχε στο 16ο Διεθνές Συνέδριο Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας στην Αθήνα (COMECAP 2023) όπου και παρουσιάσε τα συμπεράσματα της ανωτέρω έρευνάς της.

10) 10-11.09.2024 - Ο Χρήστος Ντουντουλάκης και ο Δημήτρης Σαγιάκος καταγράφουν pixies για 1η φορά στη χώρα μας.

-----------------------------------------------------------------------

Συνεντεύξεις και παρουσίαση της ομάδας μας.

01.11.2020: Συνέντευξη στη LIFO.

09.11.2020: Παρουσίαση στην ΕΡΤ και την εκπομπή "Από τις 6".

20.11.2020: Παρουσίαση στην εκπομπή "Φυσικά", του Ανιχνεύσεις WebTV.

18.12.2020: Αφιέρωμα στο περιοδικό ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ.

28.04.2021: Συνέντευξη στο Ποντίκι. 

08.01.2023: Αφιέρωμα στην Καθημερινή.

-----------------------------------------------------------------------

Χιονο-Χειμώνας 1991-1992

Ενας ονειρικός Χειμώνας απο κάθε άποψη στην Αθηνα. Χιόνισε σχεδόν 20 μέρες, ενω το εστρωσε αρκετές απο αυτές.

Στις επόμενες φωτογραφίες, φαίνονται κάποιες απο τις ψυχρές χιονο-εισβολές στα 850 hPa, σύμφωνα με το αρχείο του Meteociel.

Παρακάτω, παραθέτω και βίντεο απο τις ειδήσεις της ΕΡΤ για εκείνη την ημέρα και το πως καταγράφηκε από την κρατική τηλεόραση. Επίσης, αφήνω λίγα δευτερόλεπτα και απο τη 2η είδηση (που αφορά πολιτικά) στην οποία φαίνεται η στούπα που έπεφτε στο κέντρο! Να προσθέσω ότι αλυσίδες χρειάστηκαν για πολλές ώρες απο το Σάββατο βράδυ ως τη Κυριακή το μεσημέρι και τα αυτοκίνητα σε μεγάλο μέρος του κέντρου της πόλης (σίγουρα στη Κυψελη όπου ήμουν παρών!).



Ήταν ενα χιονοξέσπασμα-θριλερ. Όλοι οι καιρόφιλοι τότε είχαμε ως μόνο μέσο ενημέρωσης για τον καιρό το 5ήμερο δελτίο αγροτών στην ΕΡΤ. Ήταν η βδομάδα που μας είχαν υποσχεθεί χιόνια απο την Τετάρτη. Ξημερώματα Πεμπτης προς πλήρη απογοήτευση είχαμε έναν ξάστερο ουρανό. Όμως μας τα φύλαγε για το τέλος! Σάββατο μεσημέρι και ξαφνικά ο ουρανός σκοτεινιάζει απο τα βόρεια. Σφοδρή χιονόπτωση σαρώνει όλο το Λεκανοπέδιο απο βορρά προς νότο. Σε λίγα λεπτά το είχε στρώσει 10 πόντους ακόμα και στο δρόμο. Σταμάτησε! Για λίγο όμως, διοτι μετά έκλεισε τελείως ο καιρός και χιόνιζε πυκνά και ασταμάτητα όλη τη νύχτα. Ήταν Σαββατόβραδο! Κυριακή και Δευτέρα όλα λευκά και ο παγετός έκανε πολύ δύσκολη τη κυκλοφορία και για τους πεζούς. Παρατηρήστε ότι για τον Χειμώνα 91-92, η μέση θερμοκρασία επιφανείας στην Ελλάδα ήταν έως και 2 βαθμούς χαμηλότερη από την κανονική.

____________________________________________________


ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΠΟΥ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ

Άλλοι για στατιστικούς λόγους, άλλοι για να θυμηθούν και άλλοι για να μαθαίνουν, ενδεχομένως να ενδιαφέρονται για πληροφορίες σχετικά με το Φθινόπωρο που προηγήθηκε αυτού του υπέροχου και διαρκούς Χειμώνα! Τα παρακάτω στοιχεία αφορούν την Κυψέλη, είναι από το προσωπικό αρχείο καταγραφών, αλλά μπορούν να δώσουν το στίγμα και για την Αθήνα.

Σεπτέμβριος 1991: Χαρακτηρίστηκε απο ηλιοφάνεια και μέγιστες θερμοκρασίες κοντά στους 30. Βροχές ελάχιστες.

Οκτώβριος 1991: Ξεκινά εντυπωσιακά και με ρεκόρ όλων των εποχών. Την 1/10 και 2/10 καταγράφηκαν θερμοκρασίες που πλησίασαν τους 40 βαθμούς! Στη συνέχεια και μέσα σε 2 μολις μέρες, η θερμοκρασία έπεσε σχεδον 20 ολόκληρους βαθμούς (!) με μέγιστη στις 4/10 μόλις τους 20! Ακολουθεί το αρχείο θερμοκρασιών από Ελευσίνα όπου από τους 38 τη 1/10, πέφτει μόλις στους 18 στις 4/10!

Κάποιες καταιγίδες στις 4-7/10 και το πρώτο σοβαρό κρύο στις 25/10 που κράτησε έως και αρχές Νοέμβρη με 10 συνεχείς μέρες βροχόπτωσης και ασθενών χιονοπτώσεων/χιονόνερου στα γύρω ορεινά.

Στις φωτογραφίες, η εντυπωσιακή διαφορά-ρεκόρ μέσα σε 3 μέρες:




Νοέμβριος 1991: Πιο ισορροπημένος και "ήσυχος" μήνας σε σχέση με τον Οκτώβριο. Αρκετή ηλιοφάνεια και κάποιες ελάχιστες βροχές. Θερμοκρασίες όχι πάνω απο 20 οι μέγιστες. Σχετικά αδιάφορος δηλαδη...

Δεκέμβριος 1991: Απο αυτό το μήνα ξεκίνησαν τα ωραία. Ο Δεκέμβριος έδειξε αμέσως τις διαθέσεις του και ξεκίνησε με βροχή και κρύο. Προοδευτική πτώση της θερμοκρασίας απο τη 1/12 εως τις 7/12 όπου χιόνισε στα γύρω ορεινά και στις 8/12 χιόνισε και μέσα στη πόλη! Απο εκεί και μετά ξεκίνησε το ταξίδι στο όνειρο...

Στη φωτογραφία, ποδαρικό στον Χειμώνα με την πρώτη χιονοκαιρία: