Χιονο-Χειμώνας 1991-1992

Ενας ονειρικός Χειμώνας απο κάθε άποψη στην Αθηνα. Χιόνισε σχεδόν 20 μέρες, ενω το εστρωσε αρκετές απο αυτές.

Στις επόμενες φωτογραφίες, φαίνονται κάποιες απο τις ψυχρές χιονο-εισβολές στα 850 hPa, σύμφωνα με το αρχείο του Meteociel.

Παρακάτω, παραθέτω και βίντεο απο τις ειδήσεις της ΕΡΤ για εκείνη την ημέρα και το πως καταγράφηκε από την κρατική τηλεόραση. Επίσης, αφήνω λίγα δευτερόλεπτα και απο τη 2η είδηση (που αφορά πολιτικά) στην οποία φαίνεται η στούπα που έπεφτε στο κέντρο! Να προσθέσω ότι αλυσίδες χρειάστηκαν για πολλές ώρες απο το Σάββατο βράδυ ως τη Κυριακή το μεσημέρι και τα αυτοκίνητα σε μεγάλο μέρος του κέντρου της πόλης (σίγουρα στη Κυψελη όπου ήμουν παρών!).



Ήταν ενα χιονοξέσπασμα-θριλερ. Όλοι οι καιρόφιλοι τότε είχαμε ως μόνο μέσο ενημέρωσης για τον καιρό το 5ήμερο δελτίο αγροτών στην ΕΡΤ. Ήταν η βδομάδα που μας είχαν υποσχεθεί χιόνια απο την Τετάρτη. Ξημερώματα Πεμπτης προς πλήρη απογοήτευση είχαμε έναν ξάστερο ουρανό. Όμως μας τα φύλαγε για το τέλος! Σάββατο μεσημέρι και ξαφνικά ο ουρανός σκοτεινιάζει απο τα βόρεια. Σφοδρή χιονόπτωση σαρώνει όλο το Λεκανοπέδιο απο βορρά προς νότο. Σε λίγα λεπτά το είχε στρώσει 10 πόντους ακόμα και στο δρόμο. Σταμάτησε! Για λίγο όμως, διοτι μετά έκλεισε τελείως ο καιρός και χιόνιζε πυκνά και ασταμάτητα όλη τη νύχτα. Ήταν Σαββατόβραδο! Κυριακή και Δευτέρα όλα λευκά και ο παγετός έκανε πολύ δύσκολη τη κυκλοφορία και για τους πεζούς. Παρατηρήστε ότι για τον Χειμώνα 91-92, η μέση θερμοκρασία επιφανείας στην Ελλάδα ήταν έως και 2 βαθμούς χαμηλότερη από την κανονική.

____________________________________________________


ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΠΟΥ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ

Άλλοι για στατιστικούς λόγους, άλλοι για να θυμηθούν και άλλοι για να μαθαίνουν, ενδεχομένως να ενδιαφέρονται για πληροφορίες σχετικά με το Φθινόπωρο που προηγήθηκε αυτού του υπέροχου και διαρκούς Χειμώνα! Τα παρακάτω στοιχεία αφορούν την Κυψέλη, είναι από το προσωπικό αρχείο καταγραφών, αλλά μπορούν να δώσουν το στίγμα και για την Αθήνα.

Σεπτέμβριος 1991: Χαρακτηρίστηκε απο ηλιοφάνεια και μέγιστες θερμοκρασίες κοντά στους 30. Βροχές ελάχιστες.

Οκτώβριος 1991: Ξεκινά εντυπωσιακά και με ρεκόρ όλων των εποχών. Την 1/10 και 2/10 καταγράφηκαν θερμοκρασίες που πλησίασαν τους 40 βαθμούς! Στη συνέχεια και μέσα σε 2 μολις μέρες, η θερμοκρασία έπεσε σχεδον 20 ολόκληρους βαθμούς (!) με μέγιστη στις 4/10 μόλις τους 20! Ακολουθεί το αρχείο θερμοκρασιών από Ελευσίνα όπου από τους 38 τη 1/10, πέφτει μόλις στους 18 στις 4/10!

Κάποιες καταιγίδες στις 4-7/10 και το πρώτο σοβαρό κρύο στις 25/10 που κράτησε έως και αρχές Νοέμβρη με 10 συνεχείς μέρες βροχόπτωσης και ασθενών χιονοπτώσεων/χιονόνερου στα γύρω ορεινά.

Στις φωτογραφίες, η εντυπωσιακή διαφορά-ρεκόρ μέσα σε 3 μέρες:




Νοέμβριος 1991: Πιο ισορροπημένος και "ήσυχος" μήνας σε σχέση με τον Οκτώβριο. Αρκετή ηλιοφάνεια και κάποιες ελάχιστες βροχές. Θερμοκρασίες όχι πάνω απο 20 οι μέγιστες. Σχετικά αδιάφορος δηλαδη...

Δεκέμβριος 1991: Απο αυτό το μήνα ξεκίνησαν τα ωραία. Ο Δεκέμβριος έδειξε αμέσως τις διαθέσεις του και ξεκίνησε με βροχή και κρύο. Προοδευτική πτώση της θερμοκρασίας απο τη 1/12 εως τις 7/12 όπου χιόνισε στα γύρω ορεινά και στις 8/12 χιόνισε και μέσα στη πόλη! Απο εκεί και μετά ξεκίνησε το ταξίδι στο όνειρο...

Στη φωτογραφία, ποδαρικό στον Χειμώνα με την πρώτη χιονοκαιρία:

Ο φονικός καύσωνας του 1987

Τελευταία ανανέωση / Last update: 01.09.2025.

Ιστορικός ο καύσωνας εκείνου του Ιουλίου του 1987. Η διάρκεια του ήταν 10 συνεχείς μέρες από 19/7/1987 ως και 28/7.

Οι μέγιστες θερμοκρασίες ήταν σχεδόν όλες τις μέρες πάνω από 40 βαθμούς σε όλο σχεδόν το λεκανοπέδιο και σε πολλές περιοχές της χώρας. Τη νύχτα οι ελάχιστες ήταν πάνω από 28-30 βαθμούς τις περισσότερες νύχτες του καύσωνα. 

Οι απόλυτα μέγιστες τιμές θερμοκρασίας ήταν 45 βαθμοί στην Ελευσίνα στις 23 αλλά και στις 27 Ιουλίου ενώ τις υπόλοιπες μέρες, οι μέγιστες ήταν γύρω στους 41-43. Επίσης, στη Ν.Φιλαδέλφεια η μέγιστη τιμή που καταγράφηκε ήταν κοντά στους 44 βαθμούς στις 27/7/87.

Ακολουθούν οι τιμές θερμοκρασίας από το αεροδρόμιο της Ελευσίνας, σε κόκκινο πλαίσιο για την περίοδο του καύσωνα, με την 1η στήλη να αφορά την ημερομηνία, την δεύτερη τη μέση τιμή θερμοκρασίας της ημέρας Τ, την τρίτη τη μέγιστη τιμή θερμοκρασίας της μέρας ΤΜ, και την τέταρτη (εντός του κόκκινου πλαισίου) την ελάχιστη τιμή θερμοκρασίας της ημέρας Τm. (Πηγή: http://www.tutiempo.net/clima/Elefsis_Airport/167180.htm)

Επίσης, ακολουθεί διάγραμμα με τις μέγιστες και ελάχιστες τιμές θερμοκρασίας στη Ν.Φιλαδέλφεια και το αστεροσκοπείο της Πεντέλης (όπου ακόμη και εκεί, η θερμοκρασία στις 23/7 έφτασε τους 41 βαθμούς). (Πήγη: "The extreme heat wave in Athens in July 1987 from the point of view of human biometeorology", A.Matzarakis & H. Mayer, Atmospheric Environment 25B, No2, pp. 203-211, 1991).

Παραθέτω και τις θερμοκρασίες που καταγράφηκαν στο Θησείο (σταθμός ΕΑΑ), με κόκκινο οι μέγιστες, με μπλε οι ελάχιστες και με πράσινο η μέση υγρασία της ημέρας.

Πηγή: Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Ακόμη και το παραθαλάσσιο Ελληνικό, σημείωσε πολύ υψηλές μέγιστες τιμές θερμοκρασίας και το χειρότερο από όλα σε συνδυασμό με μεγάλες τιμές υγρασίας που εκτόξευσαν την "αισθητή θερμοκρασία" σε ασύλληπτα επίπεδα. Η "αισθητή θερμοκρασία" ή το "heat index" είναι, κατά κάποιο τρόπο η θερμοκρασία που αισθάνεται κάποιος σε συνάρτηση με τα επίπεδα σχετικής υγρασίας. Προφανώς, όσο μεγαλύτερη είναι η σχετική υγρασία, τόσο αυξάνει η "θερμοκρασία που νιώθει" κάποιος και συνεπακόλουθα η δυσφορία. Ο ακόλουθος πίνακας δίνει αυτές τις τιμές σε σχέση με τη σχετική υγρασία και την πραγματική θερμοκρασία.

Π.χ. το Ελληνικό στις 22/7/87 κατέγραψε 40 βαθμούς με σχ. υγρασία που πλησίαζε το 60%, κάτι που αντιστοιχεί σε 59 βαθμούς στον παραπάνω πίνακα. Η μεγαλύτερη τιμή που κατέγραψε το Ελληνικό ήταν στις 23/7 με 41.6 βαθμούς με 36% σχ. υγρασία, χαμηλότερη μεν αλλά αρκετή για να στείλει εκατοντάδες κόσμο στα νοσοκομεία.

Από το αρχείο του Meteociel (Πηγή: https://www.meteociel.fr/) ακολουθεί οι χάρτες γεωδυναμικών υψών στα 500 hPa όπως και οι πιέσεις επιφανείας από τις 20/7/87 ως και τις 27/7.

Στους ακόλουθους χάρτες των θερμοκρασιών στα 850 hPa (περίπου 1.5 km ύψος) παρατηρείται η σταδιακή μεταφορά πολύ θερμών αερίων μαζών από την Αφρική προς τα νοτιοδυτικά της χώρας μας που φτάνουν και τους +28.

Το κλιματιστικό αποτελούσε είδος "πολυτελείας" για τη χώρα μας τότε ακόμη και για τα νοσοκομεία. Ο επίμονος αυτός καύσωνας με τις ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες, τις υψηλές τιμές σχετικής υγρασίας και δυσφορίας μέρα και νύχτα, ήταν επόμενο να προκαλέσει ανενόχλητος χιλιάδες θανάτους σε ολόκληρη τη χώρα. Ο τελικός φρικτός απολογισμός πανελλαδικά είναι σχεδόν 4000 νεκροί, εκ των οποίων οι μισοί περίπου στην Αττική. (πηγές: βιβλίο "Καιρός: Ο γιος της Γης & του Ήλιου", Δ. Ζιακόπουλου & βιβλίο "Ο καιρός και τα μυστικά του", Γ. Μελανίτη αλλά και εφημερίδα "Αυγή" όπως θα δείτε παρακάτω). Το τρομακτικό αυτό νούμερο σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα και με αυτό το τρόπο, μετατρέπει αυτήν την τραγωδία ως τη χειρότερη που έχει ζήσει ποτέ η χώρα μας εν καιρώ ειρήνης.

Χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως ηλικιωμένοι, αλλά όχι μόνο, έσπευδαν τις νύχτες σε πάρκα, πλατείες, παραλίες και συντριβάνια σε όλη τη χώρα ψάχνοντας τρόπους να δροσιστούν. Το επόμενο πρωί πολλοί από αυτούς κείτονταν νεκροί! Τα νεκροτομεία γεμάτα, τα πτώματα περίμεναν ακόμη και έξω από τα νεκροτομεία στον ήλιο μέχρι να βρεθεί πάγος ή οποιοσδήποτε άλλος πρόχειρος τρόπος για να διατηρηθούν.

Αυτή η ανείπωτη και ανεπανάληπτη τραγωδία οδηγεί την κυβέρνηση να κηρύξει στις 26/7/1987 τη χώρα σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.

Όπως είναι φυσικό, το μέγεθος της τραγωδίας ήταν τέτοιο, ώστε να κάνει το γύρο του κόσμου μέσω των διεθνών πρακτορείων. Κάποιες από τις τότε ειδήσεις, όπως μεταφέρθηκαν από τα ξένα δίκτυα, ακολουθούν. Τα ακόλουθα άρθρα ανακτήθηκαν από τα ψηφιακά αρχεία των αντίστοιχων πρακτορείων ειδήσεων και εφημερίδων.

Νew York Times 29/7/1987

Associated Press 28/7/1987

Los Angeles Times - Reuters 27/7/1987

Ακολουθούν κάποια από τα άρθρα στις εφημερίδες εκείνης της εποχής (Πηγή: Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων). Αν κατεβάσετε τις εικόνες, στο όνομα του αρχείου φαίνεται ποια εφημερίδα είναι και την ημερομηνία έκδοσης. (Αυγή από 22/7 ως και 1/8). 

Και διάφορα άλλα πρωτοσέλιδα από τότε...

===================================================

Το 1988, ένας νέος επίσης φονικός καύσωνας ξαναχτύπησε τη χώρα! Επί 7 συνεχείς μέρες 3-9/7/1988, το θερμόμετρο στην Ελευσίνα δείχνει πάνω από 37 βαθμούς, ενώ για 5 συνεχείς μέρες (5-9/7) ξεπερνά τους 40. Μέγιστες τιμές θερμοκρασίας στους 43 βαθμούς. 600 ακόμη νεκροί πανελλαδικά από αυτόν τον καύσωνα. (πηγή: βιβλίο "Ο καιρός και τα μυστικά του", Γ. Μελανίτη).

===================================================