Νέα εμφάνιση σέλαος στην Ελλάδα και οδηγός παρατήρησης

Έχοντας περάσει το μέγιστο της δραστηριότητας του 25ου ηλιακού κύκλου, είναι φυσιολογικό να εμφανίζεται κατά περιόδους και στην χώρα μας το βόρειο σέλας, όπως και σε αντίστοιχα χαμηλά ή ακόμη χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη. Η ιστορία έχει δείξει ότι οι πιο συχνές εμφανίσεις σέλαος σε χαμηλά γεωγραφικά πλάτη, είναι τόσο κατά τη διάρκεια του μεγίστου του ηλιακού κύκλου όσο και μετά από αυτό. 

Το βράδυ στις 19/1/2026 ήταν η πολλοστή φορά εμφάνισης του σέλαος στη χώρα μας τα τελευταία 3 χρόνια, βλέπε για παράδειγμα τον Νοέμβρη 2023, τον Μάιο του 2024 και τον Οκτώβριο του 2024 αλλά και την πρωτοχρονιά του 2025. 

Αν και η χώρα μας είχε νεφοκάλυψη στο μεγαλύτερο μέρος της (βλέπε χάρτη αναφορών), ωστόσο όπου δεν είχε νέφη, καταγράφηκε σέλας μέχρι και τις 37-38 μοίρες τουλάχιστον (π.χ. Σάμος). Ακολουθεί ο χάρτης των αναφορών (πιο κάτω στο άρθρο ακολουθούν και οι φωτογραφίες των φίλων που έδωσαν αυτές τις πολύτιμες αναφορές).

Να σημειωθεί ότι το βόρειο σέλας παρατηρήθηκε και στην Κύπρο τις ίδιες ώρες εκείνης της νύχτας. Μπορείτε να δείτε φωτογραφία από τον Chris Mastis, εδώ σε αυτόν τον σύνδεσμο από τους "Καιρόφιλους Κύπρου". (Ευχαριστώ τον πολύ καλό φίλο Δημήτρη Σαγιάκο που μου το υπέδειξε).

------------------------------------------------------------------------- 

Ακολουθούν φωτογραφίες από την παρατήρηση του σέλαος στις 19/1/2026 (πατήστε στο f για να οδηγηθείτε στην αντίστοιχη δημοσίευση στο facebook - Δημοσιεύονται μόνο όσες είναι "Δημόσιες" στο facebook, ώστε να μπορούν να τις δουν όλοι).

Κέρκυρα - Γιάννης Μάνεσης. 

Κέρκυρα - Θοδωρής Κοντός (δημοσιεύεται κατόπιν αδείας).

Βασιλικά, Μακεδονία - Μαρία Μανάβη.  

Σάμος - Μανώλης Θράβαλος.

Άλλες φωτογραφίες από Κέρκυρα και Μακεδονία (Χορτιάτης, λίμνη Κορώνεια, κοντά στη Θεσσαλονίκη), μέσω ΕΑΑ.

Κορωνόπουλο Πρέβεζας - Ευάγγελος Σουλάκης (δημοσιεύεται κατόπιν αδείας).

 

============================================================

ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΕΛΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

============================================================ 

Ρόλο σε αυτό παίζει η έγκαιρη και φυσικά έγκυρη ειδοποίηση. Αν και περίπου 1.5 ώρα νωρίτερα δημοσίευσα την πιθανότητα αυτή, με αποτέλεσμα πολλοί φίλοι που δεν είχαν νεφοκάλυψη να σπεύσουν και να φωτογραφήσουν το σέλας ή να ειδοποιήσουν άλλους φίλους με τη σειρά τους (κάτι που μας έδωσε τουλάχιστον 10 πολύτιμες αναφορές από τη χώρα μας), το θέμα είναι να μπορούν όλοι να προβλέπουν πότε υπάρχουν καλές πιθανότητες (διότι τίποτα δεν είναι βέβαιο και απόλυτο) για την εμφάνισή του.

Πώς μπορούμε να πληροφορούμαστε για αυξημένες πιθανότητες Σέλαος στην χώρα μας; Αν και η εμφάνισή του στα δικά μας γεωγραφικά πλάτη είναι σπάνια, ωστόσο σε περιόδους έξαρσης του 11ετούς ηλιακού κύκλου (όπως τώρα και για τα επόμενα 3-4 έτη που ακολουθούν μετά το μέγιστο του κύκλου) υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες. Για παράδειγμα, τα τελευταία 3 έτη, έχουμε δει πάνω από 7 φορές σέλας στη χώρα μας. Το μέγιστο του τρέχοντος (25ου) ηλιακού κύκλου το έχουμε αφήσει κατά 1 έτος πίσω μας, οπότε για φέτος (2026) και ίσως 1-2 χρόνια ακόμη θα έχουμε κάποιες ευκαιρίες.

 

1) Κοιτάμε για επικείμενες γεωμαγνητικές καταιγίδες από επίσημους φορείς (π.χ. ΝΟΑΑ https://www.swpc.noaa.gov/products/alerts-watches-and-warnings) ή από έμπειρους παρατηρητές και επιστήμονες ειδικούς στον διαστημικό καιρό* (π.χ. https://www.facebook.com/SolarHam αλλά και https://bsky.app/profile/vincentledvina.bsky.social όπως και https://x.com/TamithaSkov). Προβλέψεις για γεωμαγνητικές καταιγίδες επιπέδου G3-G5 (kp 7-9) είναι αυτό που ψάχνουμε. 

*Δυστυχώς, επειδή πλέον υπάρχουν πολλές σελίδες δήθεν επιστημονικές με επιστημονικά ονόματα και μάλιστα με "επαλήθευση" (μπλε αναγνωριστικό tick / verified badge) που πλέον παίρνουν όλοι χωρίς ιδιαίτερο έλεγχο στα social media, και περιέχουν ψευδές, αληθοφανές ή ΑΙ περιεχόμενο είναι πιθανό να αποπροσανατολίσουν. Τα προφίλ που αναφέρω πιο πάνω είναι μια "όαση" σε αυτήν την "καταιγίδα" εσκεμμένης παραπληροφόρησης, έχουν συνεχή και σταθερή παρουσία για χρόνια και έχουν αποδείξει τις γνώσεις και την αξία τους. 

 

2) Τη βραδιά που περιμένουμε πιθανό σέλας, ελέγχουμε τόσο τα προφίλ που δόθηκαν παραπάνω για nowcast αλλά και τα ακόλουθα:

α) https://www.spaceweatherlive.com/en/auroral-activity/real-time-auroral-activity.html (Εδώ επιθυμούμε το Bt και ο ηλιακός άνεμος να έχουν υψηλές τιμές και το Βz σίγουρα αρνητικές. Αν το Bz έχει θετικές τιμές και τις διατηρεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε λιγοστεύουν οι πιθανότητες. Έχει τύχει αρκετές φορές να είναι όλα τα στοιχεία ευνοϊκά και να μην βλέπουμε σέλας σε χαμηλά πλάτη λόγω αυτής της παραμέτρου. Αυτή η παράμετρος υποδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο το εισερχόμενο, από την ηλιακή έκλαμψη, μαγνητικό πεδίο συνδυάζεται με το μαγνητικό πεδίο της Γης, ώστε να οδηγήσει σε ευνοϊκές συνθήκες για σέλας στην πλευρά της Γης που έχει νύχτα. Η αρνητική του τιμή σημαίνει ότι συνδυάζεται ευνοϊκά. Η θετική του, δυσκολεύει τα πράγματα για τα χαμηλότερα πλάτη).

β) https://www.swpc.noaa.gov/products/aurora-30-minute-forecast (Εδώ, όσο μεγαλύτερο το HPI τόσο το καλύτερο. Αν το δείτε να αυξάνεται προοδευτικά και περάσει το 100, είναι ένα καλό στοιχείο. Επίσης, αν το πράσινο οβάλ καλύπτει την Αγγλία και τμήμα της Γερμανίας είναι ενθαρρυντικό. Μην περιμένετε να το δείτε να φτάνει ως την Ελλάδα για να βγείτε έξω. Ο χάρτης δείχνει την μελλοντική εμφάνιση σέλαος (μετά από λίγα λεπτά, όπως αναγράφεται πάνω δεξιά στον χάρτη -Forecast Lead Time-) πάνω από τα κεφάλια των κατοίκων των αντίστοιχων χωρών. Επειδή το σέλας εμφανίζεται σε μεγάλα ύψη, είναι ορατό από εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, και από τη χώρα μας όταν ήδη το βλέπουν σε Σλοβενία για παράδειγμα).

γ) https://wdc.kugi.kyoto-u.ac.jp/dst_realtime/presentmonth/index.html (Αυτός είναι ο δείκτης Dst. Αποτελεί, σε αδρές γραμμές, έναν δείκτη της έντασης της γεωμαγνητικής διαταραχής και μπορείτε να τον συμβουλεύεστε επικουρικά. Οτιδήποτε κάτω από -100 με -150 χτυπά καμπανάκι και για τη χώρα μας. Όσο πιο αρνητικός τόσο καλύτερα. Μάλιστα αν βρίσκεται σε περίοδο απότομης πτώσης, π.χ. το βλέπετε από ώρα σε ώρα να παίρνει τιμές -2, -45, -98, -135, ... είναι ιδανική περίπτωση. Οι τιμές του δείκτη είναι προσωρινές, οπότε από ώρα σε ώρα μπορεί να δείτε μικρές διορθώσεις στις τιμές της προηγούμενης ώρας). Για παράδειγμα, παρατηρήστε την κάθετη πτώση από τα 44 nT στα -119 nT την ώρα που ξεκινούσε η γεωμαγνητική καταιγίδα στις 19/1/2026.

δ) https://www.weatherdata.gr/space_dashboard.php (Μια πολύ ευχάριστη έκπληξη και ελληνική πρωτοβουλία από τον Χάρη που συγκεντρώνει όλους τους απαραίτητους δείκτες που αναφέραμε και στο (α) παραπάνω, αλλά στα ελληνικά, σύντομα και απλά).

ε) Οι αναφορές από άλλα μέρη της Ευρώπης είναι ο καλύτερος οδηγός. (Όταν βλέπετε να ξεκινούν αναφορές με σέλας, στα social media, από Αυστρία, Σλοβενία, νότια Γαλλία, δηλαδή χαμηλά στην κεντρική Ευρώπη, χοντρικά στις 45-47 μοίρες, τότε αρχίστε να ελέγχετε τον βόρειο ορίζοντά σας).

 

3) Πού κοιτάμε; Πώς ελέγχουμε τι γίνεται;

Ιδανικά θέλουμε σκοτεινό ουρανό αλλά εφόσον το σέλας εμφανιστεί, τότε θα φαίνεται αμυδρά τουλάχιστον και με γυμνό μάτι ακόμη και μέσα από πόλεις όπως η Αθήνα (π.χ. Μάιος 2024 εδώ και εδώ, όπως και Οκτώβριος 2024 εδώ και εδώ). 

Συνήθως φαίνεται σαν μια αμυδρή ερυθρή εκτεταμένη ζώνη στον βόρειο ορίζοντα. Στη φωτογραφική μηχανή θα φαίνεται καλύτερα (δοκιμάστε λήψεις μακράς έκθεσης ή λήψεις με "γρήγορους" φακούς), ακόμη και αμυδρό, και θα ξεχωρίζει σαν ένα εντελώς "ξένο" κόκκινο χρώμα που δεν έχει σχέση με εκείνο της φωτορύπανσης. Αν δεν είστε σίγουροι, τραβήξτε και μια φωτογραφία του ίδιου κάδρου μετά τη λήξη του φαινομένου για να τις συγκρίνετε. Βέβαια, σε περιπτώσεις που το σέλας είναι πιο έντονο, δεν θα έχετε αμφιβολίες και μπορεί να φαίνονται και στήλες/πυλώνες με κόκκινο-πορτοκαλί χρώμα μέσα στη γενικότερη ερυθρή ζώνη (π.χ. Οκτώβριος 2024 από Πεντέλη).

===================================================

Σέλας στην Αθήνα, ξανά!

Μια ισχυρή γεωμαγνητική καταιγίδα κατά τη διάρκεια της νύχτας στις 10/10/2024 έδωσε την ευκαιρία στην Ελλάδα να παρατηρήσει βόρειο Σέλας για 5η φορά τα τελευταία 2 χρόνια. 

Σέλας παρατηρήθηκε (δια γυμνού οφθαλμού) και φωτογραφήθηκε από όλη τη χώρα μέχρι και την Κρήτη, όπως και από όλη την Ευρώπη ως και τις Κανάριες νήσους! 

Στην Αθήνα ήταν εφικτό να φωτογραφηθεί ακόμη και από κεντρικούς λόφους, όπως ακριβώς και τον Μάιο στην προηγούμενη εμφάνισή του. Χρησιμοποιήθηκαν συμβατικές κάμερες όπως και κάμερες πλήρους φάσματος (με αστρονομικό φίλτρο) για τη φωτογράφισή του. Ευτυχώς δεν υπήρχαν παρά ελάχιστα νέφη. Η πρώτη κορύφωση ήρθε κατά τις 2330 το βράδυ περίπου, ενώ μία ακόμη προέκυψε κατά τις 0230 τα ξημερώματα (11/10). Η δραστηριότητα συνεχίστηκε με μειωμένη ένταση ως το πρωί. Ακολουθούν κάποιες φωτογραφίες (η 1η είναι πανοραμική και περιλαμβάνει και το Εθνικό Αστεροσκοπείο αριστερά, στο λόφο των Νυμφών στο Θησείο).

Η ακόλουθη δημοσίευση είναι από τον Δημήτρη Σαγιάκο.

Άλλες παρατηρήσεις από την υπόλοιπη Ελλάδα, ακολουθούν στην ανάρτηση του ΕΑΑ.

Ακολουθεί ένα μικρό βίντεο της πρώτης κορύφωσης στην Αθήνα:

Ιστορική εμφάνιση Σέλαος στην Ελλάδα

Τελευταία ενημέρωση / Last update: 19.05.2024 - 13:00.

Σε μια ιστορική εμφάνιση του Σέλαος, την εντονότερη μετά από εκείνη του φθινοπώρου του 2003 τόσο στη χώρα μας αλλά και στον πλανήτη ολόκληρο, εξελίχθηκε η χθεσινή βραδιά (10-11/5/2024) ως συνέπεια του "βομβαρδισμού" της μαγνητόσφαιρας της Γης από τις εκτοξεύσεις στεμματικής μάζας από το άστρο μας (οι λεγόμενες CMEs, Coronal Mass Ejections). Αυτό είναι κάτι αναμενόμενο όταν ο 11ετής κύκλος του Ήλιου βρίσκεται στο μέγιστο της δραστηριότητάς του (κάτι που συμβαίνει αυτήν την περίοδο και οδήγησε στην εμφάνιση Σέλαος ξανά, στη βόρεια Ελλάδα τουλάχιστον, πριν λίγους μήνες).

Αν και η συννεφιά δεν ήταν σύμμαχος για πολλές περιοχές στη χώρα μας, ωστόσο Σέλας καταγράφηκε σχεδόν παντού όπου ο καιρός επέτρεψε έστω και λίγο τη φωτογράφιση. Από την Ιεράπετρα μέχρι την Κέρκυρα, τη Μεσσηνία και αλλού. Ήταν ορατό δια γυμνού οφθαλμού ακόμη και μέσα από την Αθήνα γύρω στις 0130 (βλέπε ακόλουθη φωτογραφία του Χρήστου Ντουντουλάκη).

Το Σέλας μέσα από την Αθήνα, κατέγραψε και ο Δημήτρης Σαγιάκος (πατήστε στο f πάνω δεξιά ώστε να οδηγηθείτε στη δημοσίευσή του στο Facebook). 

Περισσότερες φωτογραφίες από την Ελλάδα, μπορείτε να δείτε στην ανάρτηση του Εθνικού Αστεροσκοπείου (πατήστε στο f πάνω δεξιά ώστε να οδηγηθείτε στη δημοσίευσή του στο Facebook).

Η εμφάνιση Σέλαος στη χώρα μας δεν είναι τόσο σπάνια όσο ίσως νομίζουν οι περισσότεροι. Έχει συμβεί και καταγραφεί δεκάδες φορές στο παρελθόν σε ανάλογες περιπτώσεις και μάλιστα σε κάποιες από αυτές είχε πολύ εντονότερη παρουσία (π.χ. 24.03.1940) σε σχέση με χθες.

Η ηλιακή κηλίδα που "ευθύνεται" για αυτή τη δραστηριότητα, ήταν η 3664, κάτω δεξιά.

Πηγή: https://www.spaceweatherlive.com/en/solar-activity/solar-images/sdo.html.

Οι εκλάμψεις που έδωσε σε διάστημα λίγων 24ώρων, φαίνονται στο ακόλουθο γράφημα.

Πηγή: https://www.spaceweatherlive.com.

Το αποτέλεσμα ήταν, το βράδυ στις 10 προς 11/5, να δουν Σέλας μέχρι και την Καραϊβική, τις Μπαχάμες, το Μεξικό, τη Ναμίμπια, την Ινδία, τα Κανάρια νησιά και φυσικά την Ελλάδα.

Ναμίμπια - Πηγή: https://twitter.com/astrofalls/status/1789065916912935061.

Τζαμάικα - Πηγή: https://twitter.com/joshnorthsouth/status/1789132305484628021/photo/1.

Ο δείκτης DST παρουσίασε τη χαμηλότερη τιμή (όσο χαμηλότερη τόσο εντονότερη η γεωμαγνητική καταιγίδα), μετά το 1989 και το 2003.

Πηγή: https://twitter.com/ASWOGeoSphere/status/1789215611811156194.

Η τιμή που καταγράφηκε στις 11/5 ήταν -412 nT (nanoTesla, δισεκατομμυριοστό του Tesla που είναι μονάδα μέτρησης της έντασης του μαγνητικού πεδίου).

Πηγή: https://wdc.kugi.kyoto-u.ac.jp/dst_realtime/presentmonth/index.html.

Η ένταση μιας γεωμαγνητικής καταιγίδας μετριέται με τον δείκτη DST (Disturbance – Storm Time, Χρόνος Διαταραχής – Καταιγίδας) και αποτελεί εκτίμηση του μέσου όρου της αλλαγής του μαγνητικού πεδίου (της οριζόντιας συνιστώσας του για την ακρίβεια) της Γης στον μαγνητικό ισημερινό του, χάρη σε ορισμένα μαγνητόμετρα τοποθετημένα εκεί. Σε ήσυχες περιόδους το DST είναι ±20 nT. Μία γεωμαγνητική καταιγίδα κατατάσσεται ως μέτρια όταν το ελάχιστο του δείκτη DST είναι από –50 ως –100 nT, έντονη από –101 ως –250 nT και «υπέρ-καταιγίδα» από –251 nT και κάτω. Χθες λοιπόν είχαμε μια τέτοια «υπέρ-καταιγίδα». Για σύγκριση, στο γεγονός/συμβάν Carrington, το DST εκτιμάται ότι ήταν –1760 nT.

Σέλας ορατό στην Ελλάδα!

Μπορεί να είδατε τις εντυπωσιακές και σπάνιες φωτογραφίες με το βόρειο Σέλας να εμφανίζεται και στην βόρεια (τουλάχιστον) Ελλάδα την Κυριακή 5/11/2023 το βράδυ. Π.χ. αυτήν από τη Λεπτοκαρυά Πιερίας https://www.facebook.com/meteo24news.gr/posts/1098790318144564. 

Δείτε και το βίντεο (σε γρήγορη κίνηση) από το ίδιο βράδυ, από την Καβάλα:

Είναι πράγματι σπάνιο αλλά όχι πρωτοφανές, καθώς έχει εμφανιστεί πολλές φορές (τουλάχιστον πάνω από 10 καταγεγραμμένες) στο παρελθόν και στη χώρα μας. Τελευταία φωτογραφική απόδειξη της εμφάνισής του, ήταν το 2003 από τον αστροφωτογράφο Αντώνη Αγιομαμίτη στην τότε έξαρση της ηλιακής δραστηριότητας (βλέπε φωτογραφίες του από το Σέλας βόρεια της Αττικής, το 2003: https://perseus.gr/Astro-Aurorae.htm). Μάλιστα, όπως θα διαπιστώσετε, είχε εμφανιστεί 2 φορές μέσα σε λίγες ημέρες, εκείνη τη χρονιά.

Η δραστηριότητα του άστρου μας έχει 11ετή περίοδο (ο γνωστός «ηλιακός κύκλος») και όταν οδεύει προς το μέγιστο αυτής, τότε οι γεωμαγνητικές καταιγίδες τείνουν να γίνονται συχνότερες και εντονότερες, με αποτέλεσμα να αυξάνει η πιθανότητα να εμφανιστεί το Σέλας και σε γεωγραφικά πλάτη όπως αυτό της χώρας μας. Η αύξηση της δραστηριότητας του Ήλιου συνεπάγεται εκτόξευση μαγνητικών πεδίων και φορτισμένων σωματιδίων (κυρίως ηλεκτρονίων και πρωτονίων) μεγάλης ταχύτητας και ενέργειας (εκτόξευση στεμματικής μάζας ή CME – Coronal Mass Ejection όπως θα την συναντήσετε). Αυτό το υλικό αλληλεπιδρά έντονα με το μαγνητικό πεδίο της Γης και μέσω αυτού «οδηγείται» στην ατμόσφαιρα. Εκεί διεγείρει τα άτομα αζώτου και οξυγόνου της γήινης ατμόσφαιρας, η αποδιέγερση των οποίων εκπέμπει το φως που ονομάζουμε Σέλας. Το κόκκινο και το πράσινο χρώμα οφείλεται στο οξυγόνο (στα μεγάλα ύψη ~600 km όπου εμφανίζεται το Σέλας υπερισχύει το κόκκινο, ενώ χαμηλότερα και ως τα ~100 km υπερισχύει σταδιακά το πράσινο καθώς η μεγαλύτερη πυκνότητα της γήινης ατμόσφαιρας και οι συχνότερες κρούσεις, ευνοούν ατομικές αποδιεγέρσεις που εκπέμπουν αυτό το χρώμα).

Δυστυχώς, στην χώρα μας, όπου το ποσοστό των ολοκληρωτικά αμόρφωτων αυξάνεται ραγδαία ως συνέπεια της διάλυσης του εκπαιδευτικού μας συστήματος, του ανηλεούς και ασταμάτητου "βομβαρδισμού" από τηλεοπτικά σκουπίδια αλλά και της αναξιοκρατίας που τοποθετεί σε θέσεις ευθύνης ανθρώπους που δεν μπορούν να κατανοήσουν την τιμή του να είσαι Επιστήμονας, με αποτέλεσμα να παραπλανάται το ευρύ κοινό, θα χρειαστεί να αναγκαστούμε να διαψεύσουμε κάποια πράγματα που θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον αυτονόητα:

1) Το Σέλας ΔΕΝ έχει σχέση με την κλιματική αλλαγή.

2) Το Σέλας ΔΕΝ έχει σχέση με το HAARP (όσοι το επικαλούνται δεν έχουν καν ιδέα για τι πρόκειται).

3) Πρόκειται για ΦΥΣΙΚΟ φαινόμενο, συνέβαινε και θα συμβαίνει τόσο στον πλανήτη μας όσο και σε κάθε πλανήτη με μαγνητικό πεδίο με το οποίο αλληλεπιδρά ο ηλιακός άνεμος.

Περισσότερα για την εμφάνιση του Σέλαος στη χώρα μας στο παρελθόν και με φωτογραφίες, αλλά και λεπτομέρειες για τον μηχανισμό δημιουργίας του, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!