Καταγραφή νυχτερινών φωτεινών νεφών (NLCs) για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

 ======================================================

Σε μια νύχτα όπου η ομάδα κυνήγησε red sprites αλλά και εντυπωσιακές καταγραφές από τις (αναμενόμενες) ισχυρές καταιγίδες στο κεντρικό και βόρειο Αιγαίο, μας περίμενε και ένα δώρο! Η ιστορική, πρώτη, καταγραφή (με φωτογραφίες και βίντεο) νυχτερινών φωτεινών νεφών (NLCs ή Noctilucent Clouds) στην Ελλάδα και μία από τις σπανιότερες σε τόσο χαμηλά γεωγραφικά πλάτη. Η καταγραφή έγινε στην ανατολική Αττική (γ. πλάτος 38 μοιρών). Το βίντεο, σε γρήγορη κίνηση, σε ανάλυση 4Κ, δεν αφήνει αμφιβολίες: 

  

και

Σε αυτά τα βίντεο, φαίνεται τόσο η διαφορετική κίνηση των νεφών αυτών σε σχέση με τα «κανονικά» σκουρόχρωμα νέφη που βρίσκονται πιο μπροστά, όσο και το εντελώς διαφορετικό χρώμα τους (ανοιχτό γαλάζιο).

Παραθέτω και ένα ενδεικτικό στιγμιότυπο. 

 

Την ιστορική αυτή καταγραφή, είχα τη χαρά να την μοιραστώ με τον πολύ καλό φίλο και συνάδελφο Δημήτρη Σαγιάκο ο οποίος έχει επίσης καταγράψει το γεγονός:

Τι είναι όμως τα NLCs;

 

Τα νυχτερινά φωτεινά νέφη ή νυχαυγή νέφη (Noctilucent Clouds), εμφανίζονται πολύ ψηλότερα στην ατμόσφαιρα σε σχέση με τα «συνηθισμένα» νέφη που όλοι γνωρίζουμε. Ενώ τα τελευταία σχηματίζονται στην τροπόσφαιρα και φτάνουν, το πολύ, μέχρι το ύψος των 15 km, ενδεικτικά, τα νυχτερινά φωτεινά νέφη σχηματίζονται στη μεσόσφαιρα, σε ύψος περίπου 80 km.

Συνήθως είναι ορατά σε σχετικά μεγάλα γεωγραφικά πλάτη (μεταξύ 50 και 65-70 μοιρών), το καλοκαίρι και ιδιαίτερα 2-3 βδομάδες πριν και μετά το θερινό ηλιοστάσιο, μετά τη δύση του Ηλίου ή πριν την ανατολή του. Φωτίζονται από αυτόν, ενώ αυτός βρίσκεται κάτω από τον ορίζοντα και αποκτούν ένα γαλάζιο/μπλε χρώμα, λόγω της απορρόφησης του ερυθρού μέρους του φάσματος του ηλιακού φωτός από το όζον της στρατόσφαιρας.

Χρειάζονται ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες για να σχηματιστούν (από -120 βαθμούς Κελσίου και χαμηλότερα, ώστε να ευνοείται η δημιουργία μικροσκοπικών παγοκρυστάλλων). Αυτές τις θερμοκρασίες, σε εκείνο το ύψος, τις παρατηρούμε αυτήν την περίοδο του έτους (θερινό ηλιοστάσιο). Φυσικά, θα πρέπει να υφίστανται υδρατμοί (προερχόμενοι από χαμηλότερα ατμοσφαιρικά στρώματα ενδεχομένως με την ανυψωτική βοήθεια ατμοσφαιρικών βαρυτικών κυμάτων ή από αντιδράσεις υδροξυλίου με μεθάνιο) και πυρήνες συμπύκνωσης (π.χ. σκόνη από μετέωρα ή από ηφαίστεια).

Οι πρώτες μαρτυρίες για τη θέαση αυτών των νεφών, το 1885, συνδέονται με τη μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου Krakatoa, στην Ινδονησία. Η έκρηξη μετέφερε και προς τη μεσόσφαιρα, ικανές ποσότητες υδρατμών και σωματιδίων που μπορούσαν να δράσουν ως πυρήνες συμπύκνωσης, εντείνοντας έτσι την παρουσία των νυχτερινών φωτεινών νεφών.

Τις τελευταίες δεκαετίες, αυτά τα νέφη έχουν όλο και πιο εντυπωσιακές εμφανίσεις, ενώ παρατηρούνται πιο συχνά και σε χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη. Το 2019 παρατηρήθηκε έξαρσή τους σε μεγάλο μέρος της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης. Ο Δημήτρης Σαγιάκος τα είχε φωτογραφήσει τότε στο Βερολίνο.

Έρευνες και προσομοιώσεις έχουν δείξει πως, η ανθρώπινη δραστηριότητα, τους τελευταίους 2 αιώνες, έχει μεταφέρει αρκετό μεθάνιο στη μεσόσφαιρα, το οποίο ευθύνεται για τον διπλασιασμό της ποσότητας του πάγου εκεί, μέσω χημικών αντιδράσεων. Οι παγοκρύσταλλοι αυτοί, αποτελούν αυτά τα ιδιόμορφα νυχτερινά νέφη που, τώρα πλέον, βλέπουμε όλο και πιο συχνά.

Όμως, πέρα από τα NLCs καταγράψαμε και 5 red sprite events από τις ισχυρές καταιγίδες στο βόρειο Αιγαίο. Παραθέτω δυο χαρακτηριστικά στιγμιότυπα.

Δείτε το αφιέρωμα της LIFO για την πρώτη καταγραφή νυχτερινών φωτεινών νεφών στη χώρα μας.

Τα ξημερώματα, μας πλησίασε (στη μεριά της Εύβοιας) μια ισχυρή καταιγίδα, χαρίζοντας εντυπωσιακό θέαμα με αρκετούς bolt from the blue και cloud-to-air κεραυνούς.

Αστάθειες Ιουνίου 2021

 

==============================================================

Το συνηθισμένο κύμα ασταθειών του Ιουνίου άφησε 5 ημέρες καταιγίδας για το λεκανοπέδιο (9, 10, 11, 12, 14/6) με την πιο ισχυρή να συμβαίνει στις 11/6 στο κέντρο. Πολύ νερό έπεσε τόσο στις 11/6 (ως και πάνω από 80 mm υετού τοπικά (π.χ. Ν. Φιλαδέλφεια) αλλά και στις 9/6 που έπεσαν τοπικά ως και 70 mm στις ανατολικές περιοχές του κέντρου (π.χ. Καισαριανή, Ζωγράφου, Παγκράτι).

(Χάρτης υετού από Χρήστο Παπασούλη).

Πριν προχωρήσουμε, κρίνεται σκόπιμο, για μία ακόμη φορά, να τονίσουμε εδώ προς κάθε ενδιαφερόμενο, μη-σχετικό με καιρό και μετεωρολογία, ότι οι αστάθειες του καιρού στα ηπειρωτικά τμήματα της χώρας το καλοκαίρι, είναι κάτι απολύτως συνηθισμένο και αναμενόμενο.

Η καιρική αστάθεια για την περίοδο από 7-8/6 ως και 13-14/6, οφειλόταν σε διαδοχικά περάσματα  SWT ή/και αποκομμένων αβαθών ψυχρών λιμνών. Επιφανειακές συγκλίσεις σε συνδυασμό με τις διαταραχές της μέσης ατμόσφαιρας, οδηγούσαν σε αστάθειες κυρίως τις θερμές ώρες της ημέρας.

Στις 8/6, η αστάθεια επηρέασε κυρίως τα πέριξ του Λεκανοπεδίου με επίμονες καταιγίδες κυρίως στα δυτικά (και Κορινθιακό) και βόρεια τμήματα του νομού όλη τη μέρα. Αν και η αστάθεια ήταν σε πολύ υψηλά επίπεδα (ραδιοβόληση με CAPE > 1700 J/kg), το ξηρό οριακό στρώμα δεν άφησε περιθώρια για αναπτύξεις και εντός του αστικού ιστού. Το δυτικό ρεύμα ψηλά ήταν, γενικά ασθενές και σίγουρα μη-απαγορευτικό.

Στις 9/6, ισχυρές καταιγίδες επηρέασαν και το εσωτερικό του λεκανοπεδίου με μεγάλες ραγδαιότητες. 

Καταιγίδες και στις 10/6 για το λεκανοπέδιο. Εδώ, bolt from the blue σκάει στο Αιγάλεω, από πυρήνα που βρίσκεται ΝΔ της Πάρνηθας. Η ραδιοβόληση έδωσε CAPE > 2500 J/kg.

Πιο πριν, μεγάλες ραγδαιότητες και wet microburst στον Πειραιά και το δυτικό λεκανοπέδιο.

Τμήμα από οριζόντιο τόξο κρυμμένο πίσω από νέφη.

Αργά το απόγευμα στις 10/6, μια άλλη καταιγίδα προς τα δυτικά, χάρισε όμορφο θέαμα.

Στις 11/6, εκδηλώθηκε ισχυρή καταιγίδα με χαλάζι, μεγάλες ραγδαιότητες και επικίνδυνους κεραυνούς που έσκαγαν ακανόνιστα παντού στο λεκανοπέδιο. Η ραδιοβόληση έδωσε CAPE > 1500 J/kg και LI -6.

Ένας από αυτούς τους κεραυνούς έσκασε γύρω στα 20 μέτρα από εμένα. Μπορείτε να δείτε τη λάμψη του και να τον ακούσετε εδώ...

Άλλες φωτογραφίες από τις 11/6.

Όσοι γνωρίζουν, καταλαβαίνουν ότι όταν τραβάς μέρα, με nd φίλτρο, f/16 και έκθεση 6'' και παίρνεις αυτό... τότε ο κεραυνός ήταν εκτυφλωτικός στην πραγματικότητα. Επίσης παρατηρήστε ότι ο κεραυνός, σε ορισμένες περιοχές (όπως στο λευκό τετράγωνο που το έχω σε μεγέθυνση πάνω δεξιά), έχει και "αντίγραφα" δίπλα του. Αυτό προκαλείται από τον άνεμο που προλαβαίνει να μετακινήσει το αγώγιμο κανάλι του κεραυνού μέσα στο σύντομο χρονικό διάστημα εκδήλωσής του.

Η ημέρα τέλειωσε με ένα εντυπωσιακό παρήλιο...

 

Μια ακόμη μέρα με θέαμα στο Λεκανοπέδιο ήταν η 12/6. Επιβλητική η εμφάνιση των καταιγίδων να περικυκλώνουν την πόλη.

Και αυτή η μέρα τελειώνει με παρήλιο αλλά και μια καταιγίδα που αναπτύχθηκε δυτικά, δίνοντας ένα εντυπωσιακό ηλιοβασίλεμα με βαθειά υπέροχα χρώματα.

Πιο πριν, ένα όμορφο whale's mouth (η πίσω μεριά ενός shelf cloud)...

Στις 14/6 είχαμε ποτιστική βροχή κυρίως με το βόρειο ρεύμα, ενώ ελάχιστα ηλεκτρικά (και CG) σημειώθηκαν προς τα νότια στον Σαρωνικό.

Μαρτιάτικη χιονόπτωση

Σύντομη χιονόπτωση για περίπου μία ώρα το πρωί της 25ης Μαρτίου 2021 σημειώθηκε στην Αθήνα και σε κεντρικές περιοχές, λόγω μιας διαταραχής που μας επηρέασε από τα βόρειοδυτικά. Η θερμοκρασία έπεσε από τους 9-10 βαθμούς στους 3 και με υγρασίες γύρω στο 40% αρχικά, χιόνιζε από τις 11-1130 περίπου, ως τις 12-1230.

Στους ακόλουθους χάρτες βλέπουμε τη διαταραχή στο ισοβαρικό επίπεδο των 500 hPa που μας επηρέασε το πρωί της 25/3

Επίσης, βλέπουμε τη μεταφορά θετικού στροβιλισμού, το επίπεδο παγοποίησης (πάνω από τα 600 m) αλλά και το "πραγματικό" επίπεδο στο οποίο θα επιβιώσει η νιφάδα λόγω της χαμηλής υγρασίας (γύρω στα 150 m, όμως αν ληφθούν υπόψη και τα καθοδικά ρεύματα λόγω της έντασης των φαινομένων, τότε, κατεβαίνουμε στα 100 m ίσως και παρακάτω).

Πηγή χαρτών: https://www.weatheronline.co.uk/

Σύμφωνα με αυτά, η εκτίμηση που ανήρτησα στον λογαριασμό μου στο Facebook, ήταν:

«Τα ξημερώματα, νωρίς το πρωί της Πέμπτης 25/3, υπάρχει πιθανότητα για λίγες νιφάδες/ασθενείς χιονοπτώσεις και σε κεντρικές περιοχές του λεκανοπεδίου (ως και τα 100-150 m υψόμετρο). Κάτι παρόμοιο με αυτό που συνέβη στις 27/1 δηλαδή. Στη συνέχεια ο καιρός θα είναι καλός αν και κρύος.»

Κάτι που, τελικώς, συνέβη. Ακολουθεί ένα βίντεο από το κέντρο της Αθήνας στην Κυψέλη, 150 m.

Επίσης, τρία στιγμιότυπα από την χιονομπούκα, όπως καταγράφηκε από την κάμερα του ΕΑΑ στην Πεντέλη.

Και μία από Κυψέλη