Ιστορική κακοκαιρία για τον Ιανουάριο

Αν και Ιανουάριος, η κακοκαιρία που έπληξε κυρίως την Αττική στις 21/1/2026 από το πρωί και με αυξανόμενη ένταση προοδευτικά από το απόγευμα, όπως και προβλεπόταν, είχε πολλά φθινοπωρινά χαρακτηριστικά και αθροιστικό ημερήσιο υετό ο οποίος για τον μήνα Ιανουάριο αποτελεί ρεκόρ για τον σταθμό του Θησείου (σχεδόν 80 mm).

Ρεκόρ ημερήσιας βροχόπτωσης, όχι μόνο για τον μήνα Ιανουάριο αλλά από τότε που ξεκίνησαν να καταγράφουν, σημείωσαν και αρκετοί σταθμοί του Εθνικού Αστεροσκοπείου (ΕΑΑ).

Πηγή: https://www.meteo.gr/article_view.cfm?entryID=4032.

Πρακτικά, όλο το λεκανοπέδιο από τον Κηφισό και ανατολικότερα είδε ημερήσιο υετό άνω των 90 mm, ενώ από το κέντρο και ανατολικότερα είχαμε 120 με 170+ mm. Το δυτικό είδε υετό 70-80 mm που και αυτός είναι εξαιρετικά υψηλός όταν πέφτει σε μία ημέρα. Η δε ανατολική Αττική, όπου είχε σταθμό του Αστεροσκοπείου, είδε υετό άνω των 100-120 mm. 

Πηγή: https://www.meteo.gr/article_view.cfm?entryID=4031.

Προσέξτε την έκταση στην οποία έπεσαν πάνω από 100 mm βροχής στην Αττική και πάνω από 140 mm βροχής σε όλο το λεκανοπέδιο.

Πηγή: https://www.meteo.gr/index.cfm.

Η κακοκαιρία αυτή είχε εντοπιστεί πολύ καλά από όλα τα μοντέλα (GFS, ICON, Swiss, GEM, ECMWF) πολλές μέρες πριν. Το περιοχικό του meteo είχε δει ορθά τη σύγκλιση πάνω στην Αττική. 

Πηγή: https://www.meteo.gr/meteomaps/.

Παραθέτω και μια ανάρτηση που είχα κάνει σχετικά με μια παλαιότερη κακοκαιρία (3/2/2011) που θύμιζε αρκετά (τουλάχιστον στην υετική της φάση) αυτή που θα ερχόταν στις 21/1/2026. Επέλεξα αυτήν καθώς η τροπόσφαιρα καθ'ύψος είχε πολλές ομοιότητες με την προβλεπόμενη στις 21/1 και είχε συμβεί σε παρόμοια (χειμερινή) εποχή.

Στον ακόλουθο χάρτη βλέπουμε τη θέση του αεροχειμάρρου το μεσημέρι στις 21/1, όπου η αριστερή έξοδος "στοχεύει" στην Αττική.

Πηγή: https://www.weatheronline.co.uk/.

Η ημέρα για το λεκανοπέδιο είχε δυο διακριτές φάσεις. Η μία από το πρωί ως και το μεσημέρι είχε βροχή σταθερής έντασης με κάποιες εξάρσεις, για αρκετές όμως ώρες με αποτέλεσμα πολλοί σταθμοί ήδη να πλησιάζουν τα 100 mm υετού κυρίως στο ανατολικό λεκανοπέδιο. Ο άνεμος ως το μεσημέρι είχε βόρεια κατεύθυνση (0-45 μοίρες), ωστόσο από το μεσημέρι και μετά γύρισε νότιοανατολικός (135 μοίρες) και οι βροχές εντάθηκαν ενώ εκδηλώθηκαν και ισχυρές καταιγίδες ως αργά το βράδυ.

Πηγή: https://www.iersd.noa.gr/WeatherOnLine/s_Thiseio/meteo_tableGR.html.

Η εικόνα radar του ΕΑΑ στις 18:00 το απόγευμα όταν τα φαινόμενα εντάθηκαν.

Πηγή: https://nowcast.meteo.noa.gr/el/radar/.

Δορυφορικά δεδομένα με τις κορυφές νεφών και τις ηλεκτρικές εκκενώσεις την ίδια ώρα. 

Πηγή: https://weather.us/.

Εντυπωσιακές εικόνες κατέγραψε ο Μιχαήλ Καρδαμάκης από την καταιγίδα του απογεύματος κοιτώντας προς τον Υμηττό. (Πατήστε στο f για να οδηγηθείτε στην δημοσίευσή του στο facebook).

Κρίνοντας από το είδος των ηλεκτρικών εκκενώσεων (GC, spider) είναι σχεδόν βέβαιο ότι πάνω από την καταιγίδα θα εκδηλώθηκαν αρκετά red sprites (βλέπε ανάλογη περίπτωση 2023). Ωστόσο, λόγω της εκτεταμένης νεφοκάλυψης στη χώρα μας, αμφιβάλλω αν κάποιος από βόρεια τα κατέγραψε. 

Πολύ εντυπωσιακές εικόνες κατέγραψε και ο Θάνος Μανώλης κοιτώντας επίσης προς τον Υμηττό. (Πατήστε στο f για να οδηγηθείτε στην δημοσίευσή του στο facebook). 

Εξίσου εντυπωσιακές εικόνες κατέγραψε και ο Αλέξανδρος Φιλιππόπουλος από το αεροδρόμιο στα Σπάτα. (Πατήστε στο f για να οδηγηθείτε στην δημοσίευσή του στο facebook)

 

Θα προστεθούν και άλλες φωτογραφίες φίλων εν καιρώ.

==========================================================

Τραγικός απολογισμός αυτής της κακοκαιρίας ήταν 2 νεκροί. Όπως ήταν φυσικό, μεγάλες ζημιές σημειώθηκαν σε περιοχές που γειτνιάζουν στον Υμηττό και οι πλημμύρες και καταστροφές εκεί στοίχισαν και τη ζωή σε μία γυναίκα. Παραθέτω μία ανάλυση από την εθελοντική δασοπροστασία νότιου Υμηττού σχετικά με τα ρέματα και τις αυθαιρεσίες στην περιοχή.

=============================================================

ΟΙ ΑΥΘΑΙΡΕΣΙΕΣ, Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ, ΟΙ "ΑΜΕΤΑΝΟΗΤΟΙ" ΚΑΙ ΟΙ ΡΑΔΙΟΒΟΛΗΣΕΙΣ

=============================================================

Με αφορμή μία ακόμη κακοκαιρία, είμαι πάλι στη δυσάρεστη θέση να διαπιστώσω πως ορισμένοι ακόμη και επαγγελματίες μετεωρολόγοι, πραγματοποιούν μεγάλη ζημιά παραπλανώντας το ευρύτατο κοινό που, δυστυχώς τους ακολουθεί χωρίς να έχει τις απαραίτητες γνώσεις ή τα κατάλληλα "φίλτρα" για να κρίνει.

Για παράδειγμα, είδα από κάποιον μετεωρολόγο, δεν έχει σημασία ποιον, μια λίστα με παλαιότερες περιπτώσεις όπου σε κάποιους σταθμούς του λεκανοπεδίου σημειώθηκαν μεγάλα ύψη βροχής (ημερήσιος υετός άνω των 100 mm). Μάλιστα. Αυτό δόθηκε με σκοπό να πείσει ότι "ε, δεν έγινε και κάτι, ο καιρός κύκλους κάνει, όλα καλά". 

Η λίστα που δόθηκε ωστόσο, έχει πάρα πολλά προβλήματα:

α) Είναι ελλιπέστατη κυρίως από την τελευταία 30ετία, κάτι που βολεύει φυσικά για να αναδειχθεί ότι "όλα καλά, διότι συνέβαιναν πάντα αυτά με την ίδια συχνότητα". (Π.χ. λείπουν από τη λίστα πολλές περιπτώσεις όπως 24/10/2014, 27/11/2016, 26/7/2018, 6/9/2023 και είμαι βέβαιος ότι εφόσον χρησιμοποιούνται στη λίστα και οι σταθμοί του ΕΑΑ, μπορούμε να βρούμε αναρίθμητες περιπτώσεις για τα τελευταία 30 έτη).

β) Περιέχει μια πανσπερμία περιπτώσεων εντελώς διαφορετικής φύσης, από θερμικές, φθινοπωρινές ως και χειμερινές. 

γ) Έχει σημασία και η έκταση στην οποία έχει πέσει το δεδομένο νερό, όχι μόνο ένας σταθμός που κατέγραψε πάνω από 100 mm σε μία ημέρα.

δ) Κάποιες από τις παλαιότερες περιπτώσεις είναι αμφισβητήσιμες στην χειρότερη ή εντάσσονται στην περίπτωση γ στην καλύτερη. (Π.χ. 14/1/1934 στη Σταμάτα αναγράφεται υετός 152 mm ενώ στο Θησείο την ίδια μέρα έχουν πέσει μόλις 20 mm, άρα είτε είναι εξαιρετικά τοπικό το φαινόμενο είτε η καταγραφή στη Σταμάτα δεν είναι σωστή. Επίσης η καταγραφή 22/1/1930 στα Ανάβρυτα αναφέρεται στις 22/2 στην πραγματικότητα). 

Ανεξάρτητα λοιπόν από τις προφανείς αυθαιρεσίες που υπάρχουν στην περιοχή όπου σημειώθηκαν οι πλημμύρες και οι καταστροφές, δεν θα πρέπει να αρνούνται κάποιοι και την ιδιαιτερότητα της συγκεκριμένης κακοκαιρίας η οποία μάλιστα σημειώθηκε Ιανουάριο, στην καρδιά του χειμώνα. Οι συγκεκριμένες καταστροφές ειναι "συνέργεια" δυο παραμέτρων (ακραία καιρική + αυθαιρεσίες), όμως ανεξάρτητα από τις καταστροφές, δεν γίνεται να παραβλέπουμε την αυξανόμενη συχνότητα αυτών των ακραίων φαινομένων εντός ή εκτός πόλεων, η οποία καταγράφεται με κάθε τρόπο. 

Για παράδειγμα, σε μη-αστικές περιοχές όπως στη Χαλκιδική το 2019, στην Εύβοια και την ΒΑ. Αττική το 2020, στη Θεσσαλία και μάλιστα 2 φορές τον ίδιο μήνα (βλ. Daniel και Elias) το 2023, αλλά και σε ήμι-αστικές όπως η Μάνδρα το 2017, πάλι θα επικαλεστούμε "αυθαιρεσίες" ή μόνο "αυθαιρεσίες" (αναφέρομαι κυρίως στη Μάνδρα); Δεν υπήρξαν ακραία καιρικά γεγονότα τότε; Δεν βλέπουμε ότι ενώ συνέβαιναν και στο παρελθόν, τώρα συμβαίνουν με πολύ μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση;

Επίσης, ενώ ορθώς εκδόθηκαν έκτακτα δελτία από την ΕΜΥ και προειδοποιήσεις από το 112 και αυτή τη φορά εγκαίρως και όχι κατόπιν εορτής όπως συνηθίζεται, θέλω να μοιραστώ μαζί σας τις ραδιοβολήσεις στις 21 και 22/1 (στις 22 σημειώθηκαν ισχυρές βροχές το απόγευμα κατά τόπους και πρόσκαιρη καταιγίδα με χαλάζι εντός λεκανοπεδίου). Δυστυχώς και οι δυο, εν πολλοίς, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν (στις 22 δεν υπάρχει καν, στις 21 παρατηρήστε τις λανθασμένες ενδείξεις τόσο κάτω όσο και πάνω από την τροπόπαυση). Είναι λοιπόν σαν να μην είχαμε ραδιοβολήσεις, για μια ακόμη φορά.

Πηγή: https://rawinsonde.com/.

======================================================